(ઇન ઉમ્ર સે લંબી સડકોં કો…                          …દુબઇ, ૧૧-૨૦૧૨)

*

ચહેરા હટી ગયા છે, અરીસામાં તે છતાં પણ સ્પંદન રહી ગયાં છે,
ઝાલેલ આંગળીના હોઠો ખરી પડ્યા છે, ચુંબન રહી ગયાં છે.

અર્ચન રહી ગયાં છે, પૂજન રહી ગયાં છે, કિર્તન રહી ગયાં છે,
તન-મનની ટ્રેનમાં છે સઘળું ભરેલું, ખાલી ભગવન રહી ગયા છે.

બાંયો ને બાહુ સઘળું ભરખી ગયા છે ભૂખ્યા ઘડિયાળ નામે અજગર,
તો પણ હજીય કોઈ એકાદ કાંડા ઉપર કંગન રહી ગયાં છે.

ધગધગતી છાતીઓના સહરામાં બે’ક શ્વાસો દમ ઘુંટવા છતાં પણ
સહજિંદગીના નામે, અડચન તમે ગણો તો અડચન, રહી ગયા છે.

શું ઝાડ-ઝાંખરામાં રસ્તા ભૂલા પડ્યા છે ? મંઝિલ નથી રહી ને
જડતા નથી મુસાફર, મૂલ્યોના નામે કેવળ સાધન રહી ગયા છે?

હું “આઇ લવ યુ” બોલું, દિલ લાખવાર ખોલું, લાગે છે તોય પોલું,
સંબંધમાંથી જાણે દોરા સરી ગયા છે, બંધન રહી ગયા છે.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૮-૧૨/૧૨/૨૦૧૨)

*

(ધગધગતા સહરાઓ….                                 …દુબઇ, ૧૧-૨૦૧૨)

(મારે ખેડવા છે સાતે સમંદર…                          ….દુબઇ,૧૧-૨૦૧૨)

*

ભૂંસી ભૂંસીને તું લખીને મોકલાવ નહીં,
ભીતરમાં ભાવ છે જે એને તું છુપાવ નહીં.

નવા જગતની હવામાં તું આમ આવ નહીં,
બની ગયાં છે જે તારા, વધુ બનાવ નહીં.

કવિ છું, વાંચી શકું છું હું તારું મૌન, સમજ !
તું વ્યર્થ શબ્દના છળમાં મને ફસાવ નહીં.

મહાસમુદ્રના પેટાળ પણ મેં તાગ્યા છે,
તું એક આંસુના ઊંડાણથી ડરાવ નહીં. **

આ શબ્દ, જેને તું મારા ગણે છે, મારા ક્યાં ?
લઈ તું એનો ભરમ મારી પાસે આવ નહીં.

આ સાવ મુઠ્ઠી સમા દિલની વાતમાં આવી,
પહાડ જેવું આ આખું શરીર તાવ નહીં.

લે ! છોકરામાં છડેચોક છોકરી આ ડૂબી,
નવાઈ એ જ કે અખબારમાં બનાવ નહીં.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૮-૧૨-૨૦૧૨)

** એક કાવ્યગોષ્ઠીમાં રઈશભાઈએ આ શેર વિશે ટિપ્પણી કરી અને મને મારી ભૂલ સમજાઈ. આ શેર હવે નવા સ્વરૂપે:

મહાસમુદ્રના પેટાળ મોટી વાત નથી,
છે આ તો આંસુનું ઊંડાણ, ઝંપલાવ નહીં.

*

(છડેચોક કૂદું હું તારામાં…      …દુબઇ મૉલ, ૧૧-૨૦૧૨)

(પ્રકાશના રંગો…                 ….કોન્દુરા ડાન્સ, દુબઈના રણમાં, ૧૦-૧૧-૨૦૧૨)

*

સૂકાઈ ગઈ છે બાંહોની ફસલ, આલિંગનોને શોધું છું,
ઉષર છાતીને માટે દરઅસલ આલિંગનોને શોધું છું.

ઘણા વરસો સુધી હું જિંદગીના હાથે બંધાઈ રહ્યો,
ફરી લખવી છે રોમેન્ટિક ગઝલ, આલિંગનોને શોધું છું.

ગઝલ લખવી છે પણ ખપતા નથી મુજને રદીફો, કાફિયા,
ન જોઈએ હઝજ, કામિલ, રમલ; આલિંગનોને શોધું છું.

ભરી બાંહોમાં તોડે પૂતળું વિશ્વાસનું, એવા નહીં,
ક્ષણોમાં શ્વાસ પૂરે એ અસલ આલિંગનોને શોધું છું.

ચસોચસતા હો એવી કે હવાની આવજા દુષ્કર બને,
સતત એવા અને એથી પ્રબલ આલિંગનોને શોધું છું.

ન કોઈ પૂર્વભૂમિકા, ન કોઈ કારણો દેવા પડે,
હું એવા બેસબબ ને બેદખલ આલિંગનોને શોધું છું.

ગળે મળતો રહું છું પ્રેમથી જે પણ મને અહીંયા મળે,
હું એ આલિંગનોમાં દરઅસલ આલિંગનોને શોધું છું.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૨૫/૨૯-૧૧-૨૦૧૨)

*

(રણમાં મોરની…      ….બેલી ડાન્સ, દુબઈના રણમાં, ૧૦-૧૧-૨૦૧૨)

(સફર, ગોધૂલિવેળાની…                          …ખીજડિયા, ફેબ્રુ, ૨૦૧૨)

*

નિતાંત લોભનો કોઈ બચાવ હોય નહીં,
બધું જ ત્યાગવું એવુંય સાવ હોય નહીં.

સફરમાં થોભવું મારો સ્વભાવ હોય નહીં,
બનાવ હોય નહીં તો પડાવ હોય નહીં.

હશે અવશ્ય કોઈ ચોર મનમાં પહેલેથી,
નકર આ હાવભાવ, આ તણાવ હોય નહીં.

કહું હું કેમ કે તું ક્યાંય રહી નથી મુજમાં ?
વમળ ઊઠે છે, ભલે કંકરાવ હોય નહીં.

ભીતરમાં કંઈક તો છે એની ખાતરી જો ન હો,
તો શ્વાસની આ સતત આવજાવ હોય નહીં.

જમા થયા હશે તારા સ્મરણ ત્યાં પીગળીને,
નકર આ જ્વાળાના મુખમાં તળાવ હોય નહીં.

એ પાછી નહીં જ ફરે, જીવ ! તું ઊઠાવ પડાવ,
હવે આ સ્થળનો ઘડીભર લગાવ હોય નહીં.

અડી-અડીને સપાટીને શું ફરે છે બધું ?
ગઝલમાં બાકી નવાનો અભાવ હોય નહીં.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૬/૨૮-૦૫-૨૦૧૨)

*

(એક સફર આ પણ…                                 …કાશ્મીર, મે, ૨૦૧૨)

( Catch….                          …પહાડી બુલબુલ, કાશ્મીર, મે- ૨૦૧૨)

*

હજી માંડ થોડી રજૂઆત થઈ છે,
તમે કહો છો, સારી શરૂઆત થઈ છે. *

સ્મરણની ગલીઓ ઉજળિયાત થઈ છે,
ભલે સ્વપ્નમાં, પણ મુલાકાત થઈ છે.

તમે કેમ ચાલી નીકળ્યા અચાનક ?
તમે કેમ ધાર્યું કે એ વાત થઈ છે ?

અમે કંઈક કહીએ, અમે કંઈક કરીએ,
અમારે કશી ક્યાં કબૂલાત થઈ છે ?

રહી આર્દ્રતા હદમાં, તો લાગી સારી,
દડી આંખથી જ્યાં, વલોપાત થઈ છે.

કરી છે પ્રથમ પાળી-પોષીને મોટી,
પછી એજ ઇચ્છા હવાલાત થઈ છે.

મશક અહીંની અહીં રહી જવાની, છતાં પણ
એ ભરવાની મહેનત દિવસ-રાત થઈ છે.

અમે ઢાઈ આખરને પૂર્ણાંક લેખ્યા,
અમારી ગણતરી વિષમઘાત થઈ છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૫/૬-૦૭-૨૦૧૨)

*

(સપનાંઓ….                                           ….કાશ્મીર, મે- ૨૦૧૨)

(* “અમારી શરૂઆત સારી થઈ છે”- કવયિત્રી સંધ્યા ભટ્ટની પંક્તિ આધારિત)

(આ નદી…                     ….બેતાબ વેલી, પહલગામ, ૧૦-૦૫-૧૨)

*

જીવનનો કક્કો ને બારાખડી સમજાય તો સમજાય,
ખરેખર કોણ છે સાચો ધણી, સમજાય તો સમજાય.

હજારો જિંદગી પૂરી થઈ, પૂરી થતી રહેશે,
છતાં પણ માનવીને માનવી સમજાય તો સમજાય.

બધું ત્યાગી દઈને જાતને પણ ખોઈ દેવાનું,
સમંદરને કદાચિત્ આ નદી સમજાય તો સમજાય.

પડી ગઈ છે તિરાડો સ્વસ્થતામાં કેટલી તો પણ,
તરસ સ્મરણોની વાદળને કદી સમજાય તો સમજાય.

હવાની આવ-જા મારી જ માફક મૌન થઈ ગઈ છે,
હવે એને આ મારી ચૂપકી સમજાય તો સમજાય.

સદીઓ બાદ મારા ખાલીપાનું પાત્ર ખખડ્યું છે,
આ ઘટના સત્ય છે કે ભ્રમ હતી, સમજાય તો સમજાય.

તું આવે તો યુગોની રાહ પળથી પાતળી લાગે,
પ્રણયમાં કાળની આવી ગતિ સમજાય તો સમજાય.

સ્મરણનો નિર્દયી પથરો મને એકધારું કચડે છે,
ને પથરાના નયન ભીનાં જરી ? સમજાય તો સમજાય…

ભલે શબ્દો હો જાણીતા, ભલે હો અર્થથી અવગત,
કવિતા તે છતાં પણ જ્ઞાનથી સમજાય તો સમજાય.

-વિવેક મનહર ટેલર
(મે, ૨૦૧૨)

*

(તરસ…                                 …નગીન લેક, શ્રીનગર, ૧૧-૦૫-૧૨)

(નવો સંપર્ક….                             …પેઇન્ટેડ સ્ટૉર્કસ, ખીજડિયા, ફેબ્રુ, 12)

*

સ્વર્ગમાં તેં નર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે,
મેંય મારી તર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

જૂના સરનામે નહીં પણ જૂનાં સ્મરણોને પૂછો –
મેં નવા સંપર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

હું હવે બરબાદીની ત્સુનામીથી ડરતો નથી,
લાખ બેડા ગર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

ભૂલી જઈને કર્મબોધ આ દુનિયાએ રગરગ મહીં,
અર્ક નામે કર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

અંતની ચિંતા શી ? એક ભાષાએ જ્યાં બીજાની સંગ
આપ-લેના અર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

શૂળી, ગોળી, ઝેર કંઈપણ આપ તું, પણ મેં હવે
નહિ પડે કંઈ ફર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

નહિ પડે કંઈ ફર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે
સ્વર્ગમાં મેં નર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૪-૦૪-૨૦૧૨)

*

(ઊડાન……..                              ….સિગલ, જામનગર, ફેબ્રુ,12)

(રાણી સિપ્રીનો રોજો….                 …અમદાવાદ, 15-04-2012)

*

આ મૌનનો વિસ્તાર છે કે શું છે, બોલ ?
સૌ શબ્દ સીમાપાર છે કે શું છે, બોલ ?

ગાંડીવનો ટંકાર છે કે શું છે, બોલ ?
સ્વીકાર છે, શિકાર છે કે શું છે, બોલ ?

શાના પડે છે અંગેઅંગે શેરડા ?
આ મારો અંગીકાર છે કે શું છે, બોલ ?

હોઠોની આ ચૂપકી ને ઢળવું આંખનું,
સાચે જ શિષ્ટાચાર છે કે શું છે, બોલ ?

સંબંધમાં સમતા નથી, બંધન છે, બસ !
આ નવલો આવિષ્કાર છે કે શું છે, બોલ ?

થાક્યા વગર ચાલ્યા કરે છે તું સતત,
રસ્તો જ સાથીદાર છે કે શું છે, બોલ ?

તું પાણી પાણી થઈ ગયો છે, એની આંખ
પાણીથી પાણીદાર છે કે શું છે, બોલ ?

જો એ સમય ચૂકે તો બહુ અકળાવે છે,
તારું સ્મરણ અખબાર છે કે શું છે, બોલ ?

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૪-૦૪-૨૦૧૧)

(એની આંખ….                       …સિગલ, લાખોટા તળાવ, જામનગર, ફેબ્રુ, 12)

(આગવી એકલતા…                 ….નરારા, જામનગર, ફેબ્રુ, 2012)

*

આપણી વચ્ચે હતી સ્નેહની જે એક કડી,
ભલભલા કષ્ટ કે મનભેદને બસ એ જ નડી.

ભીંતની છાતી ચીરી એક લતા ખૂબ લડી,
મારી પર એમ આ એકલતા બરાબરની ચડી.

બીજવર કાફિયાને તાજી રદીફો ન જડી,
ને નવોન્મેષની પામી ન ગઝલ શુભ ઘડી.

કાઢીને પહેરશું એ કો’ક દિ’ પણ હમણાં તો,
મૂકી રાખ્યાં છે સ્મરણ ખંતથી વાળીને ગડી.

એ જ આશ્ચર્યથી હું જોઈ રહ્યો છું આ જગત,
નાનું બાળક જે રીતે જોઈ રહે ફૂલઝડી.

યાદ આવે ન નવું ગીત, કદી એમ થશે,
શ્વાસ ને શબ્દ – ઉભય ખેલી રહ્યા અંતકડી.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૪-૦૩-૨૦૧૨)

છંદ વિધાન: ગાલગા ગાલલગા ગાલલગા ગાલલગા (ગાગાગા)

*

(એકલતાનું ટોળું…        ….રોઝી સ્ટાર્લિંગ મેના, લાખોટા તળાવ, જામનગર)

(કાયમી સહેવાસ…        …લીલો પતરંગો, ખીજડિયા, ૦૩-૦૨-૨૦૧૨)

*

કાયમી સહેવાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો,
સો ટકા વિશ્વાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

જે ઘડીએ વાસ્તવિક્તાઓ મને ઘેરી વળી,
શાશ્વતી અજવાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

એક જૂની ખીલી ડંખી સાથના ચપ્પલમાં જ્યાં,
બેયને ઉલ્લાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

સાતની વાત જ નથી, બસ, બે જ પગલાંની ભીતર
હું જ તારી ખાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

ભીંત ચારે બાજુથી એવી ધસી કે છાતીમાં
બે’ક ખુલ્લા શ્વાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૩-૦૪-૨૦૧૨)

*

(હમ સાથ સાથ હૈ…            ….પેલિકન, લાખોટા તળાવ પાસે, જામનગર, ૦૫-૦૨-૧૨)

(સદાના રાહગીર…                        ….જામનગર જતાં, ૦૨-૦૨-૨૦૧૨)

*

બધું જગત દીસે નવું ભલે, હું એનો એ જ છું,
તું આમથી કે તેમથી કળે, હું એનો એ જ છું.

હું આવ-જાના પંથનો સદાનો રાહગીર છું,
તું શ્વાસ બોલ કે હવા કહે, હું એનો એ જ છું.

નવા વિકલ્પ, યોજના, નવા નવા સમીકરણ;
નવા સવાલ છે, જવાબ છે, હું એનો એ જ છું.

હજી તું ટેકવી શકે છે તારું માથું આ ખભે,
ભલે જગત ગયું રસાતળે, હું એનો એ જ છું.

ચલાવ તીર ને લોહી વહાવી કર તું ખાતરી,
ભલે જમીન આખો રથ ગ્રસે, હું એનો એ જ છું.

ગઝલ લખાય છે તો શ્વાસને હવા મળે છે, દોસ્ત !
એ ગૂફ્તગૂ હજીય એ જ છે, હું એનો એ જ છું.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૯-૦૬-૨૦૧૧)

*

(એકલો જાને રે….                           …સ્વયમ્, ખીજડિયા, ૦૩-૦૨-૨૦૧૨)

(મહાભારત…                                    …કૈલાસ, ઈલોરા, ૦૬-૧૨-૨૦૧૧)

*

લાગણીએ ખુદ મને પાડ્યો ઉઘાડો, લાગણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ,
આપણી જાત જ નડી છે, જાત પાછી આપણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

જાણકારી હોય તો એવું નથી કે શોધવી પડતી નથી સંજીવની પણ
યોજનાઓ જ્યાં ઊંધી થઈ જઈ શકે એ છાવણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

યુગયુગોથી એક ઇચ્છા માટે પંચેન્દ્રિય લાક્ષાગૃહમાં બળતી રહી છે,
ને વળી ઇન્દ્રિય પાછી સૌ અણીથી તે પણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

મારી ભીતર લાખ ઘટનાઓ ઘટે છે હરપળે પણ હું અજાણ્યો ને અજાણ્યો,
ને ઉપરથી આ બધી ઘટનાઓ જે છે મા જણી, કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

શું તમે પણ સાવ આમ જ નીકળ્યા બાંયો ચઢાવી કાળક્રમ સાથે ઝઘડવા ?
એ ન ઇચ્છે તો કશું ના થાય, જાત જ એ તણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૫/૧૧-૦૮-૨૦૧૧)

*

(નીકળ્યા બાંયો ચઢાવી….             …પેઇંટેડ સ્ટોર્ક્સ, ખીજડિયા, ૦૪-૦૨-૨૦૧૨)

(જા, નથી રમતા સજનવા….         …કાળી ડોક ઢોંક, ખીજડિયા, જામનગર, ફેબ્રુ-12)

*

વાતે વાતે આમ રિસાવું સારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !
મૂંગું આંસુ દરિયાથી પણ ખારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

જાગો-ઊંઘો-ઊંઘો-જાગો, એ જ દિવસ ને એ જ છે રાત,
ઘાણી સાથે જીવતર શીદ મજિયારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

કાયા એની, આત્મા એનો, શ્વાસ-શ્વાસ ને સ્વપ્નો એના,
સઘળું એનું તોય મને કેમ મારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

ઉપર ઉપરનું જીવી રહ્યાં છો, કવર જોઈને બુક ખરીદી,
પાણીથી પ્યારું શાને પાણિયારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

એક મૂરખ શબ્દોને શ્વાસ ગણી બેઠો છે, મરશે નક્કી,
કવન જીવનથી કોઈ દિવસ શું પ્યારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૦-૦૧-૨૦૧૨)

*

(રીસ…                        …લિટલ કોર્મોરન્ટ, ખીજડિયા, જામનગર, ફેબ્રુ-12)

(ઢળતા રંગો…                                 …ખીજડીયા, જામનગર, ફેબ્રુ-૨૦૧૨)

*

થોડા સમય પહેલાં લયસ્તરો પર મૂકેલી આ ગઝલ અહીં પહેલીવાર…

*

બધા અહીં જ હતા એ છતાં બધા ચુપચાપ,
અમે બધાથી અલગ ક્યાં હતા ? રહ્યા ચુપચાપ.

યુગો યુગોથી આ એક જ કહાણી ચાલે છે,
લૂંટાય કોઈ સરેઆમ ને સભા ચુપચાપ.

ફરીને જોયું તો બસ, હું ને મારી એકલતા,
હવાની જેમ બધા ક્યાં સરી ગયા ચુપચાપ ?

બજારમાં નથી લેવાલ કોઈ એ જોઈ,
અમે ગયા તો બૂમાબૂમ પણ ફર્યા ચુપચાપ.

અખૂટ વાતો ભીતરમાં ભરી હતી એ છતાં,
નવા મિલનમાં હતાં બેય જણ જરા ચુપચાપ.

બચાવ માટે કરી છે દલીલ ક્યાં કોઈ ?
ખુશીથી ભોગવી છે મેં સજા સદા ચુપચાપ.

ચીરીને વજ્ર સમી છાતી આ દીવાલ તણી,
કશુંક નક્કી કહી રહી છે આ લતા ચુપચાપ.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૧૦-૦૭-૨૦૧૧)

*

(ખરતા રંગો…                                 …જામજોધપુરના રસ્તે, ફેબ્રુ-૨૦૧૨)