કાશ્મીર

P5122137
(શિકારા…                                                …કાશ્મીર મે-૨૦૧૨)

*

કાશ્મીર જઈએ ત્યારે જાદુ અનુભવાય એ તો સ્વાભાવિક છે પણ કાશ્મીરનો ખરો જાદુ તો ત્યાં જઈ પરત આવી જઈએ એ પછીનો છે. કાશ્મીર લોહીમાંથી, શ્વાસમાંથી, અહેસાસમાંથી લગીરેય ઓસરતું, આછરતું નથી…

*

મન હજી પણ ત્યાં જ દોડી જાય છે,
કાશ્મીર શું છે, હવે સમજાય છે.

દાલ સરવર લોહીમાં એવું ભળ્યું,
રક્તકણ એક એક શિકારા થાય છે.

ખુશબૂ છે ગુલમર્ગની કે તારી યાદ ?
મન વિચારે છે, વિચાર્યે જાય છે…

મારતો, દોડાવતો અહીંયા સમય,
સંત પેઠે કેવો ત્યાં હિમાય છે !

જ્યાં કોઈ દિલથી ગળે મળતું જરા,
કાશ્મીર ત્યાં ત્યાં હવે દેખાય છે.

પુણ્યતા કેવી સ્મરણમાં પણ, અહો !
મારું હોવું અહીં તરત સ્વર્ગાય છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૯-૧૨-૨૦૧૨)

*

P5122012
(ખુશબૂ…                                                    …કાશ્મીર મે-૨૦૧૨)

વસંતપંચમી

Al Ain city, UAE at night
(ગામ આખામાં આગ…             …અલ ઐન સિટિ, UAE, નવે-૨૦૧૨)

*

લગ્નની ઢગલેબંધ કંકોતરીઓમાંથી એકાદી
ફેસબુક પર ઢોળાઈ અને ગામ આખામાં આગ લાગી ગઈ:
‘આજે વસંતપંચમી છે.’
અને વસંતપંચમી આવે
એટલે કવિ હોય
એણે ફરજિયાત કવિતા લખવી જ પડે.
શહેરજીવનની વિષમતા,
પ્રકૃતિ સાથેની વિસંવાદિતતા
અને સંવેદન સાથેની વિસંગતતા પર
કટાક્ષ ન કરો
ત્યાં સુધી કવિ તરીકેની તમારી સંવેદનશીલતા
સાબિત થતી નથી.
તમારું હૈયું જો સિમેન્ટ-કોંક્રિટનું
અને
ચેતાતંત્રમાં
નસોના સ્થાને આસ્ફાલ્ટની સડકો દોડતી ન હોય
તો
તમારે
ફ્લાવરવાઝમાં ગોઠવાયેલા ફૂલો કને જઈ પૂછવું જ રહ્યું
કે
તમને ખબર છે, આજે વસંતપંચમી છે ?
પણ
આ બધું
જો તમે મારી જેમ સાધનસંપન્ન કવિ હો
તો
વાતાનુકૂલિત સાઉન્ડપ્રુફ કમરામાં બેસીને
કાગળ ઉપર લખશો.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૫-૦૨-૨૦૧૩, વસંતપંચમી)

*

flowers, Dubai Mall
(તમને ખબર છે?                     …દુબઈ મોલ, દુબઈ, નવે-૨૦૧૨)

સપ્તપદી – સાત મોનોઇમેજ કાવ્યો

Vivek_what is a marrriage?

*

લગ્ન એ સારી વાત છે.
એના વિશે બધા જાણે છે
પણ
હું
સફળ લગ્નજીવનની વાત કરતો હતો.

*

લગ્ન એટલે
પડછાયો રહી જાય
પણ
તમે ગાયબ થઈ જાવ
એવો જાદુ.

*

સ્પર્શ રહી જાય અને આંગળા ખરી જાય
એ લવ-મેરેજ.
આંગળા રહી જાય અને સ્પર્શ ખરી જાય
એ એરેન્જ્ડ-મેરેજ.

*

લખવું તો છે લગ્ન વિશે
પણ
મનમાં
કેમ પડઘાયા કરે છે
બાંધી વાવ ?

*

હસ્તમેળાપ વખતે
ફોટોગ્રાફરે
આપણા હાથ ઉપર
ઘડિયાળ મૂકીને ફોટો લીધો હતો.
આપણે કેટલાં ખુશ હતાં!
હવે સમજાય છે-
એ ફોટો અને એ સમય બંને
એ આલ્બમમાં જ થીજેલા રહી ગયા…

*

લગ્ન એટલે
આલ્બમમાં સચવાઈને મૂકાયેલા ફોટોગ્રાફ્સ જેવો સંબંધ.
શરૂશરૂમાં
તમે
થોડા થોડા દિવસે આલ્બમ બહાર કાઢીને
એને પંપાળતા રહો છો.
પણ પછી…

…કયા કબાટમાં ?

*

સમય
એના ટાંચણાથી ટોચી-ટોચીને
લગ્નના ઘરમાં વસતા ‘અમે’ને
ધીમે ધી…મે
‘હું’ અને ‘હું’માં ફેરવી નાંખે છે.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૭-૦૨-૨૦૧૩)

*

Goa

(ખાલી…ખાલી…      …ગોવા, બીટલબાઅટિમ બીચ, નવેમ્બર, ૨૦૦૮)

દોડો, દોડો સુરતીલાલા…

Viv on run
(મન મૂકીને દોડો…            ….નલિયા ઘાસપ્રદેશ, કચ્છ, ડિસેમ્બર, ૨૦૦૯)

*

ત્રેવીસમી ફેબ્રુઆરીના રોજ સુરત ખાતે સૂર્યાસ્ત પછી હાફ મેરેથોનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે જે અંતર્ગત જે ફાળો ઊભો થાય એ કેન્સરપીડિતો માટે, ટ્રાફિક સમસ્યાના ઉકેલ માટે તથા સુરતને ગ્રીન-સિટિ બનવવા માટે વપરાશે… તો, આજે રજૂ છે અમારા પ્યારા પ્યારા સુરતીલાલાઓ માટે એક હળવા મિજાજનું ગીત..

*

દોડો, દોડો સુરતીલાલા, એક થઈને દોડો,
તન-મનમાં બાંધેલી આળસની બેડી ઝંઝોડો.

ખાણી-પીણીની લારી ઉપર રોજ લાગે છે લાઇન,
લોચાથી સવાર પડે ને સાંજ પડે ત્યાં વાઇન;
મોજ-મસ્તીની વાત આવે તો સુરતીલાલા ફાઇન,
સમાજસેવાની વાતમાં આપણે ક્યારે કરીશું શાઇન ?
માથે લ્હેરીલાલાનું જે આળ ચડ્યું છે, તોડો.
દોડો, દોડો સુરતીલાલા, એક થઈને દોડો

ત્રેવીસમી ફેબ્રુઆરીની દોડ એ કેવળ દોડ નથી,
કેન્સરના દર્દીઓ માટે દોડવામાં કંઈ ખોડ નથી;
ટ્રાફિકની સમસ્યાઓનો આજેય કોઈ તોડ નથી,
સુરતને લીલુંછમ કરવાથી મોટી કોઈ હોડ નથી,
એક દિવસ તો ટી.વી., સિનેમા, બાગ-બગીચા છોડો.
દોડો, દોડો સુરતીલાલા, એક થઈને દોડો

નાનાં-મોટાં, બચ્ચા-બુઢા, સ્ત્રી-પુરુષ સહુ આવો,
અનેક આવો, દરેક આવો, જ્યોતથી જ્યોત જગાવો;
થોડી ઇચ્છા, થોડાં સપનાં, થોડી આશા વાવો,
સુરતને ખુબસૂરત કરીએ, કદમથી કદમ મિલાવો,
મન મૂકીને દોડો, દિલથી દિલનો નાતો જોડો.
દોડો, દોડો સુરતીલાલા, એક થઈને દોડો.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૧-૦૨-૨૦૧૩)

*

roads unlimited
(કહાં સે ચલે, કહાં કે લિએ……                      …દુબઇ, ૧૧-૨૦૧૨)

લગ્નજીવનની સોળમી વર્ષગાંઠે…

Vivek and Vaishali
(અમે બે…             …૨૬ જાન્યુઆરી, ૧૯૯૭ થી ૨૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૩)

*

આજે છવ્વીસમી જાન્યુઆરી, પ્રજાસત્તાક દિવસે અમારા સહજીવનનું વહાણ સોળમા સમુદ્રમાં પ્રવેશ્યું. લગ્નજીવનની સોળમી વર્ષગાંઠે મારી વહાલસોયી પત્નીને એક સોનેટ-કાવ્ય ભેટ આપું છું. આપ સહુ મિત્રો પણ શુભેચ્છા પાઠવતા પહેલાં કવિતામાંથી જરૂર પસાર થાવ એવો મારો નમ્ર અનુરોધ છે…

* * *

ખુશબૂ
(સૉનેટ- બત્રીસો સવૈયો)

આગળ વધવું હોય અગર તો રસ્તાની સાથે રસ્તામાં
હોય ભલે ને ઠોકર- ખાડા, એને પણ રસ્તા ગણવાનાં.
ટાઢ-તાપ-વર્ષાના કાંટે સમય તણી ઘડિયાળ ફરે છે,
બિંદુ છે સ્થિર જનમ-જનમથી, ગતિ પામે જો રેખ બને છે.
ધીમેધીમે ચડતાં-પડતાં, સમય લગોલગ સરતાં-સરતાં
આવી ઊભાં આપણ બંને આજ અહીં બસ, હરતાં-ફરતાં.

ઓટ અને ભરતીની વચ્ચે ભીનપ સતત રહી વરતાતી,
વરસનું વીતવું જોયું કોણે ? તાજપ સદા રહી હરખાતી.
સહજીવન છે જૂનું કેટલું એ ગણવા માટેનાં ચશ્માં
વેદીમાં ફેંકી દીધાં’તાં, હિસાબ ક્યાં બંનેના વશમાં ?
પૂર્ણોલ્લાસી રૂપ ષોડષી કન્યા જેમ જનમ લઈ પામે,
એ જ પ્રકારે આપણું સગપણ ખીલ્યું આજે સોળ કળાએ.

જ્યારે જ્યારે રાત ઊતરી એક-મેકને ભરી લઈ બથ,
પવનપીઠ પર હંકાર્યા છે બસ, રાત તણી રાણીના રથ !

-વિવેક મનહર ટેલર
(૨૨/૨૩ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૩)

*

Vivek and Vaishali

એથી હું પ્રેમ કદી કરતો નથી….

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(શમણાંના સૂરજ….                                     …દુબઇ, ૧૧-૨૦૧૨)

*

એથી હું પ્રેમ કદી કરતો નથી કે મારી આંખોમાં ધગધગતું રણ,
આ ઝાંઝવાને ઝાકળ ન ગણ.

પ્રેમમાં તો આંખની ભીની જમીનમાં સપનાંઓ રોજ ખોડે ખીલા,
ચરણોમાં ઝંઝા નહીં, ઝંખાના ઊંટ અને શ્વાસોમાં સાથના કબીલા,
મારાં તો બેઉ પગ થઈ ગ્યાં છે રેત-રેત, કણ-કણ પર પડ્યાં છે આંટણ.
આ ઝાંઝવાને ઝાકળ ન ગણ.

રેતીના કણ-કણ, ઇચ્છાનાં ધણ-ધણ, દિશાઓ આંટીને દોડે,
મનના પવનના ઊડતા ગવનને એકે બાજુથી ન છોડે
ભટકાઉ જિંદગીના બેકાબૂ છેડા પર બાંધું હું શાના સગપણ ?
આ ઝાંઝવાને ઝાકળ ન ગણ.

છાતીમાં એક દિ’ હાથ મેં નાંખ્યો તો કોષ-કોષ ભોંકાયા થોર,
દિલમાં ઊગે છે ખાલી કાંટા એ જાણ હતી પણ સાવ આવા નઠોર ?
આખાય જીવતરની થાપણમાં શું છે તો આવું આ ખારપાટી ખાંપણ.
આ ઝાંઝવાને ઝાકળ ન ગણ.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૧૦/૧૧-૦૧-૨૦૧૩)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(સૂરજ થવાને શમણે….                                  …દુબઇ, ૧૧-૨૦૧૨)

ત્રિખંડી ગઝલ

P1014578
(ઇન ઉમ્ર સે લંબી સડકોં કો…                          …દુબઇ, ૧૧-૨૦૧૨)

*

ચહેરા હટી ગયા છે, અરીસામાં તે છતાં પણ સ્પંદન રહી ગયાં છે,
ઝાલેલ આંગળીના હોઠો ખરી પડ્યા છે, ચુંબન રહી ગયાં છે.

અર્ચન રહી ગયાં છે, પૂજન રહી ગયાં છે, કિર્તન રહી ગયાં છે,
તન-મનની ટ્રેનમાં છે સઘળું ભરેલું, ખાલી ભગવન રહી ગયા છે.

બાંયો ને બાહુ સઘળું ભરખી ગયા છે ભૂખ્યા ઘડિયાળ નામે અજગર,
તો પણ હજીય કોઈ એકાદ કાંડા ઉપર કંગન રહી ગયાં છે.

ધગધગતી છાતીઓના સહરામાં બે’ક શ્વાસો દમ ઘુંટવા છતાં પણ
સહજિંદગીના નામે, અડચન તમે ગણો તો અડચન, રહી ગયા છે.

શું ઝાડ-ઝાંખરામાં રસ્તા ભૂલા પડ્યા છે ? મંઝિલ નથી રહી ને
જડતા નથી મુસાફર, મૂલ્યોના નામે કેવળ સાધન રહી ગયા છે?

હું “આઇ લવ યુ” બોલું, દિલ લાખવાર ખોલું, લાગે છે તોય પોલું,
સંબંધમાંથી જાણે દોરા સરી ગયા છે, બંધન રહી ગયા છે.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૮-૧૨/૧૨/૨૦૧૨)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(ધગધગતા સહરાઓ….                                 …દુબઇ, ૧૧-૨૦૧૨)

મને ફસાવ નહીં…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(મારે ખેડવા છે સાતે સમંદર…                          ….દુબઇ,૧૧-૨૦૧૨)

*

ભૂંસી ભૂંસીને તું લખીને મોકલાવ નહીં,
ભીતરમાં ભાવ છે જે એને તું છુપાવ નહીં.

નવા જગતની હવામાં તું આમ આવ નહીં,
બની ગયાં છે જે તારા, વધુ બનાવ નહીં.

કવિ છું, વાંચી શકું છું હું તારું મૌન, સમજ !
તું વ્યર્થ શબ્દના છળમાં મને ફસાવ નહીં.

મહાસમુદ્રના પેટાળ પણ મેં તાગ્યા છે,
તું એક આંસુના ઊંડાણથી ડરાવ નહીં. **

આ શબ્દ, જેને તું મારા ગણે છે, મારા ક્યાં ?
લઈ તું એનો ભરમ મારી પાસે આવ નહીં.

આ સાવ મુઠ્ઠી સમા દિલની વાતમાં આવી,
પહાડ જેવું આ આખું શરીર તાવ નહીં.

લે ! છોકરામાં છડેચોક છોકરી આ ડૂબી,
નવાઈ એ જ કે અખબારમાં બનાવ નહીં.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૮-૧૨-૨૦૧૨)

** એક કાવ્યગોષ્ઠીમાં રઈશભાઈએ આ શેર વિશે ટિપ્પણી કરી અને મને મારી ભૂલ સમજાઈ. આ શેર હવે નવા સ્વરૂપે:

મહાસમુદ્રના પેટાળ મોટી વાત નથી,
છે આ તો આંસુનું ઊંડાણ, ઝંપલાવ નહીં.

*

P1014347
(છડેચોક કૂદું હું તારામાં…      …દુબઇ મૉલ, ૧૧-૨૦૧૨)

સાત સાત વર્ષ… …સાથ સાથ આપ…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 *

સપ્તપદીના સાત પગલાં… અઠવાડિયાના સાત વાર… સપ્તર્ષિના સાત ઋષિઓ… ઇન્દ્રધનુષના રંગો સાત… સંગીતના સાત સૂર… સપ્તસિંધુની નદીઓ સાત… સાત અજાયબીઓ… સાત પાપ – કામ, ક્રોધ, મદ, ઇર્ષ્યા, પ્રમાદ, લોભ અને કુભક્ષણ… સાત સમંદર… સાત આકાશ… સાત પાતાળ..

…અને નેટ-ગુર્જરી પર મારી આ વેબસાઇટના સાત વર્ષ… ખરું પૂછો તો એક સ્વપ્ન જેવું લાગે છે. આ સાઇટના કારણે જ મારી કવિતાનો કાયાકલ્પ થયો અને મિત્રોનો મુશળધાર વરસાદ જિંદગીની ધરતી પર થયો… આ સાઇટના કારણે જ મારા બે પુસ્તકો આકાર પામ્યા… અને આ સાઇટના કારણે જ હું મારી ખોવાયેલી જાતને કદાચ પાછો મળી શક્યો છું…

આ વર્ષે ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા મારા ગઝલસંગ્રહ “શબ્દો છે શ્વાસ મારા”ને થોડા દિવસો પહેલાં જ પુરસ્કૃત કરવામાં આવ્યો એ ધન્ય ઘડી પર ફેસબુક પર 350થી વધુ પ્રતિભાવો, 600 જેટલા likes, 100થી વધુ SMS, ઢગલાબંધી ફોન-કોલ્સ અને ઇ-મેલ્સ…

મને તો આપ સહુનો આ સ્નેહ-પુરસ્કાર પરિષદના એવૉર્ડ કરતાં પણ વધુ મોટો લાગ્યો… ખૂબ ખૂબ આભાર…

મળતા રહીશું… શબ્દોના રસ્તે… શ્વાસોની ગલીઓમાં…

-વિવેક

darpan purti_vivek

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ તરફથી પુરસ્કાર…

A_SCSM_front_final

*

પ્રિય મિત્રો,

સમાચાર આનંદના હોય અને આપ સાથે એ વહેંચવાના ન હોય તો એ આનંદ સાવ અધૂરો ન લાગે? છેલ્લા સાત-સાત વર્ષોથી ઇન્ટરનેટના માધ્યમ વડે આપ સહુ સ્નેહીજનો સાથે એવો તો દિલી નાતો બંધાઈ ગયો છે કે જાણે આખીય નેટ-ગુર્જરી મને મારો પોતાનો પરિવાર જ લાગે છે…

સુરત ખાતે હાલમાં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિદનું સત્તાવીસમું અધિવેશન – જ્ઞાનસત્ર- ચાલી રહ્યું છે.

ગઈ કાલે આ જ્ઞાનસત્રના પ્રથમ દિવસે ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ તરફથી “પ્રથમ સર્જનાત્મક પુસ્તક”નું વર્ષ ૨૦૧૧ માટેનું પારિતોષિક પરિષદના પ્રમુખશ્રી વર્ષા અડાલજાના વરદ હસ્તે મારા ગઝલસંગ્રહ “શબ્દો છે શ્વાસ મારા” માટે એનાયત થયું….

આપ સહુ મિત્રોનો અનવરત સ્નેહ જ મારી આ વેબસાઇટ અને એ દ્વારા ગઝલસંગ્રહ સ્વરૂપે પ્રકાશિત થઈ શક્યો છે… આથી આ પુરસ્કાર હું આપ સહુને જ અર્પણ કરું છું…

આભાર !

વિવેક

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

એક પરપોટો

P5122169
(ક્ષણિક….                     ……દાલ સરોવર, કાશ્મીર, ૦૫-૨૦૧૨)

*

લાગણીનો માંડ્યો સરવાળો અમે ખોટો,
જ્યાં હતી આશા નફાની, ત્યાં મળ્યો તોટો;
એ ચિરંતન થાવાને જન્મ્યો જ નહોતો, દોસ્ત!
આપણો સંબંધ શું છે ? એક પરપોટો !

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૨-૦૯-૨૦૧૧)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(ભંગુર…                     …..પેન્સિલવેનિયા, અમેરિકા, ૧૩-૦૫-૨૦૧૧)

નવી ઝેન કવિતા

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(જીવનચક્ર…         ….શેખ ઝાયેદ મસ્જિદ, અબુ ધાબી, ૧૧-૧૧-૨૦૧૨)

*

ઝેનવાટિકાનું ફળ ખાઈ ચૂકેલ
એક વાંદરો
એક ડાળ પરથી બીજી પર અને બીજી પરથી ત્રીજી પર
આખી જિંદગી
કૂદકા માર માર કરતો રહ્યો.
ગામ આખાની ગુંલાટો પણ એણે ખાધી
પણ
ઝાડ બદલવાની ભૂલ એણે કદી ન કરી.
પરિઘ ભલે ગમે એટલો વધે,
કેન્દ્રબિંદુ એનું એ ન રહે
તો વર્તુળ વર્તુળ મટી જાય છે

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૭-૧૨-૨૦૧૨)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(નજર…                           …….ગુલમર્ગ, કાશ્મીર, ૦૬-૦૫-૨૦૧૨)

આલિંગનોને શોધું છું….

Condura dance
(પ્રકાશના રંગો…                 ….કોન્દુરા ડાન્સ, દુબઈના રણમાં, ૧૦-૧૧-૨૦૧૨)

*

સૂકાઈ ગઈ છે બાંહોની ફસલ, આલિંગનોને શોધું છું,
ઉષર છાતીને માટે દરઅસલ આલિંગનોને શોધું છું.

ઘણા વરસો સુધી હું જિંદગીના હાથે બંધાઈ રહ્યો,
ફરી લખવી છે રોમેન્ટિક ગઝલ, આલિંગનોને શોધું છું.

ગઝલ લખવી છે પણ ખપતા નથી મુજને રદીફો, કાફિયા,
ન જોઈએ હઝજ, કામિલ, રમલ; આલિંગનોને શોધું છું.

ભરી બાંહોમાં તોડે પૂતળું વિશ્વાસનું, એવા નહીં,
ક્ષણોમાં શ્વાસ પૂરે એ અસલ આલિંગનોને શોધું છું.

ચસોચસતા હો એવી કે હવાની આવજા દુષ્કર બને,
સતત એવા અને એથી પ્રબલ આલિંગનોને શોધું છું.

ન કોઈ પૂર્વભૂમિકા, ન કોઈ કારણો દેવા પડે,
હું એવા બેસબબ ને બેદખલ આલિંગનોને શોધું છું.

ગળે મળતો રહું છું પ્રેમથી જે પણ મને અહીંયા મળે,
હું એ આલિંગનોમાં દરઅસલ આલિંગનોને શોધું છું.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૨૫/૨૯-૧૧-૨૦૧૨)

*

Belly dance
(રણમાં મોરની…      ….બેલી ડાન્સ, દુબઈના રણમાં, ૧૦-૧૧-૨૦૧૨)

The road not taken

Burj Khalifa by vmtailor.com
(અડધી રાત્રે….                    …બુર્જ ખલિફા, દુબઈ, ૧૫-૧૧-૨૦૧૨)

*


એક ઇનકારના
ચોવીસ ચોવીસ કેલેન્ડર ફાટી ગયા પછી
આજે
શું
હું
મારી જાતને
હજી પણ
એ જ દોરાહા પર શૂન્યમનસ્ક ઊભેલો જોઈ શકું છું
કે પછી
ખુલ્લા બચેલા એકમાત્ર રસ્તે આગળ વધીને
નિઃશ્વાસ નાખીને
મારે આજે પણ
ન લેવાયેલા રસ્તાના કારણે જન્મેલા
differencesની જ વાત કરવાની છે ?

-વિવેક મનહર ટેલર
(૨૨-૧૧-૨૦૧૨)

 

(પુણ્યસ્મરણ: રોબર્ટ ફ્રોસ્ટ- The road not taken )

*
Burj Khalifa by vmtailor.com
(સમી સાંજે….                     …બુર્જ ખલિફા, દુબઈ, ૧૫-૧૧-૨૦૧૨)

ચોટ

P1012822
(પાંદડે ડાઘ…          ….ગિરા ધોધ, વઘઈ, ૧૧-૦૮-૨૦૧૨)

*

(સૉનેટ – શાર્દૂલવિક્રીડિત)
(ગાગાગા લલગા લગા લલલગા | ગાગાલગા ગાલગા)

*

“તૂટે નક્કી જ એરણે સમયની, મોતી યદિ ખોટું છે,
સોનું જો નકલી હશે, ચમક ના લાંબી ટકે”, કીધું મેં:
“એની જેમ જ આપણો પ્રણય જે સાચો નથી લાગતો,
પંજો કેમ સહી શકે, પ્રિય ! કહે, એ કારમા કાળનો?

“ખોટો સાવ હતો નહીં, પ્રિય ! છતાં સંબંધ આ આપણો,
થોડું ભાગ્ય, જરા પ્રયત્ન પણ તો ટૂંકો પડ્યો બેઉનો;
સાથે રે’વું સદા છતાંય કમને, એ દુઃખની ખાતરી,
છૂટા યોગ્ય પળે થવું, અગર હો સાચી દિલે લાગણી.

“રે’શે એ દિવસો સદા સ્મરણમાં જે જે ગયા સાથમાં,
રે’શે કાયમ ગાઢ તોય પણ જો, આ આપણી મિત્રતા;
મારો નિર્ણય આપણા હિત અને સારાઈ માટે જ છે,
માને છે તું શું, બોલ, બોલ પ્રિય, તું ! આ વાત તો યોગ્ય છે.”

કાવ્યાંતે જ્યમ ચોટ ધારી કરતું સોનેટ હો એ રીતે
આ છેલ્લી ક્ષણમાં ઊઠાવી નયનો તેં જોયું સામે અને…

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૭-૦૭-૨૦૧૨)

*

P1012839
(નજરોનું સોનું…          ….ગિરા ધોધ, વઘઈ, ૧૧-૦૮-૨૦૧૨)

બદલાવ

the arch
(ભગ્ન આશાઓ…         …..માંડુ, નવે., ૨૦૦૫)

*

બધું હજી એનું એ જ છે.
એ જ ઘર છે.
એ જ હું છું.
એ જ મારો પ્રેમ,
એ જ પ્રતીક્ષા.
મારા ઘરના લાકડાના દરવાજા
પણ
હજી
ચોવીસ કલાક ખુલ્લા જ રહે છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૬-૦૭-૨૦૧૨)

*

the wait
(ચિરપ્રતીક્ષા…                                      …..માંડુ, નવે., ૨૦૦૫)

રોલ-રિવર્સલની મજા…

Viv_study

જીવન એટલે મારા માટે અનવરત સ્વપ્નો જોવા અને એને સાકાર કરવાની કોશિશ કરતા રહેવાની ઘટના.  સાહિત્યમાં બેચલર ઑફ આર્ટ્સ થવાની મારી નાનપણની મહેચ્છાને આજે એકતાળીસમા વર્ષે આકાર આપી રહ્યો છું. એક્સટર્નલ વિદ્યાર્થી તરીકે વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં BA (Higher English)પ્રથમ વર્ષમાં પ્રવેશ લીધો છે.

આમ તો લયસ્તરોના નિમિત્તે કવિતાના અંતઃસત્ત્વ સુધી પહોંચવાની નિયમિત તક ફરજના ભાગરૂપે મળતી જ રહે છે પણ પરીક્ષા નિમિત્તે સાહિત્યનું વધુ વિગતે Dissection કરી શકાય એ ભાવનાથી આ કાર્યમાં પ્રવૃત્ત થયો છું…

મારા ઘરે આજકાલ આવા દૃશ્ય જોવા મળે છે:

“પપ્પા ! વાંચો વાંચો, પરીક્ષા આવી…. મમ્મીઇઇઇઇ જો…! આ પપ્પા વાંચવાને બદલે મોબાઇલ પર વાતો જ કર્યા કરે છે”

– આવી ઘટના કેટલાના જીવનમાં બને છે? દીકરા-દીકરી પર મા-બાપ જાસૂસી કરે એ તો ઘર-ઘરની વાર્તા છે પણ બાપ પરીક્ષા આપતો હોય અને દીકરો જાસૂસી કરતો હોય એવા ‘રોલ રિવર્સલ’માં કેટલી મજા આવે !

25/10 થી 3/11 સુધી મારી ફર્સ્ટ સેમેસ્ટરની પરીક્ષા છે.

તમે લોકો મને બેસ્ટ ઓફ લક કહી શકો છો !

થોડો સમય વેબસાઇટ પર વેકેશન જાહેર કરું છું. પરીક્ષા બાદ ફરી મળીશું…

ગદ્યના આકાશમાં એક પગલું….

કવિતા તો હું નિયમિતપણે કરતો રહું છું અને કવિતાના અલગ-અલગ સ્વરૂપોમાં મારી જાતને ચકાસવાની કોશિશ પણ પણ કરતો રહું છું. પણ જેટલું મને પદ્ય આકર્ષે છે એટલું જ ગદ્ય પણ મને ગમે છે. સમય મળ્યે ગદ્યસાહિત્યના અલગ-અલગ આયામો ચકાસવાની પણ મારી નેમ છે…. હાલ, એક અદભુત ઇરાની ફિલ્મનો રિવ્યૂ જે તાજેતરના “નવનીત સમર્પણ”માં છપાયો એનું વિહંગાવલોકન… આખો લેખ તો આખા આઠ પાનાં ભરીને છે એટલે એના માટે તો તમારે ઓક્ટોબર મહિનાનો અંક જ ખરીદવો પડશે…

અહીં તો માત્ર એક ઝલક…

*

Navneet_COP

navneet_cover

પોસ્ટ નં. ૪૦૧ : મજા સફરમાં છે સાચી

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(સોનેરી શમણું…..                   સુરત, ૧૮-૦૮-૨૦૧૨)

*

ગુજરાતી ભાષાની સર્વપ્રથમ વેબસાઇટ ધરાવતા હોવાનું ગૌરવ આજે એક નવા મુકામે આવી ઊભું છે. એક-એક કરતાં આજે ચારસો પોસ્ટ પૂરી થઈ. આ છે પોસ્ટ નં. ૪૦૧. ઓગણત્રીસમી ડિસેમ્બર, ૨૦૦૫ના રોજ આ સાઇટ શરૂ કરી ત્યારે આ સાતત્યની ખાતરી નહોતી. આજે ચારસોનો ચમત્કારિક લાગતો આંકડો પાર કરી શકાયો છે ત્યારે એના ગૌરવનું સાચું શ્રેય મારા માથે લઈ શકતો નથી કેમકે આ યાત્રા શરૂ કરી ત્યારથી જ તમારી યાત્રા હતી.. આપ સહુ મિત્રોના સાથ અને સ્નેહ વિના હું પહેલાં ડગલાં પછીનું બીજું ડગ પણ ભરી શક્યો ન હોત.. આ સફરની સફળતાના સાચા હકદાર આપ સહુ મિત્રો જ છો અને હું આપ સહુનો અંતઃકરણપૂર્વક આભાર માનું છું અને કવિ વાલ્મિકીએ જે છંદમાં રામાયણ લખ્યું હતું એ જ છંદમાં સફરની મજા વિશેનું જ એક સોનેટ આજે રજૂ કરું છું…

*

(સૉનેટ- અનુષ્ટુપ)

સાથે રે’વું, થવું છૂટા, આપણા હાથમાં નથી,
ભાગ્ય સામે લડી કોણ જીત પામી શક્યું અહીં ?
બે’ક ઘડી રહ્યાં સાથે, હતું માત્ર નસીબ એ,
છૂટા થવું પડ્યું આજે એ પણ માત્ર ભાગ્ય છે.

સાથે જ્યારે રહ્યાં કેવાં સમજથી, સુમેળથી !
આગાહી શું પડી ખોટી એક્કેવેળા સ્વભાવની ?
આંસુઓ આવશે ક્યારે ? ક્યારે ગુસ્સો થઈ જશે ?
જાણ થઈ જતી એની આગોતરી જ બેઉને.

ગોરંભાઈ રહી હો જે એ પળો પકડી લઈ,
ઇચ્છા હો એ દિશાઓમાં વાળવામાં મજા હતી;
હતો સંતોષ એમાં જે, સ્વર્ગમાંય કશે નથી,
તો પણ આજ દોરાહે ઘસડી લાવી જિંદગી.

મજા સફરમાં સાચી અને છે માર્ગમાં ખરી,
મંઝિલ હાથમાં આવે એ ઘડી અંતની ઘડી…

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૦/૨૪-૦૭-૨૦૧૨)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(રૂપની પૂનમનો પાગલ….                  …કાશ્મીર,  ૦૬-૦૫-૨૦૧૨)

પડવું

PC052572
(આથમતા અજવાળાં…    …બુલંદ દરવાજા, ફતેહપુર સિક્રી, ૧૨-૦૫-૨૦૦૬)

*

પડીએ તો વાગે તો ખરું જ.
સવાર પડે છે
તો
એના દર્દના આંસુ ઝાકળ બનીને ઊભરી આવે છે.
બપોર પડે છે
તો ખચ્ચ્ દઈને પડછાયા જેવા પડછાયાનેય કાપતી !
સાંજ પડે છે
તો
શું આકાશ કે શું દરિયો – બધું જ ગ્લાનિર્મય.
રાત પડે છે
પણ
કોઈ જોઈ ન શકે એ રીતે. અંધારામાં.
એ આરામ આપવા આવી છે.
એ રડતી નથી,
માત્ર વહેતા પવન પર
રાતરાણી થઈને સવાર થઈ જાય છે…

-વિવેક મનહર ટેલર
(૨૧-૦૯-૨૦૧૨)

*

44_chhu suraj paN raat ne ugati to daabi naa shaku
(પડે જેમ ખુશબૂના પગલાં હવામાં…                   …૨૦-૦૭-૨૦૦૯)

દ્વાર (સૉનેટ ગઝલ)

P5111695
(જાતની હોડી ને હાથના હલેસાં…              …દાલ સરોવર, મે, ૨૦૧૨)

*

અગાઉ એક ગઝલ સૉનેટનો પ્રયોગ કર્યો હતો. આ વખતે એક સૉનેટ ગઝલ. સૉનેટ ગઝલ એટલા માટે કે આ વખતે સૉનેટના લક્ષણ વધારે છે… આ ફ્યુઝન પોએટ્રી તમને કેવી લાગી એ જણાવજો…

*

(પૃથ્વી)
લગા લલલગા લગા લલલગા લગા ગાલગા

અચાનક થઈ ગઈ છું હું અલોપ, ક્યાં શોધશે ?
બધે જ હું હતી, હવે નથી કશેજ, ક્યાં શોધશે ?
નથી હું અલમારી, ટેબલ, પલંગ, સોફા કશે,
સમસ્ત ઘરના કણેકણ મહીંય ક્યાં શોધશે ?
અડી જવું અજાણતા પ્રથમ વારનું યાદ છે ?
ચૂમી પ્રથમ ને મૂવી પ્રથમ બોલ, ક્યાં શોધશે ?
સરી હતી હું જૂઠું, સ્કુટરની બ્રેક જૂઠી જ તો,
હતી શરમ જૂઠી, સાચું હતું હાસ્ય, ક્યાં શોધશે ?

વસંત ઋતુમાંય બાગ નથી બાગ, તારા પછી,
ફૂલો, તરુવરો બધે પ્રખર આગ તારા પછી.
મકાન ભીતરે શું, બ્હાર શું ? બધે જ છે કંટકો,
ન ખીલું હું, ન ફીટવાનું કમભાગ તારા પછી.

અચાનક તું આવે તો ? સતત દ્વાર ખુલ્લાં રહે,
મહીં ધબકશે કશું અગર દ્વારને તું અડે…

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૬/૧૭-૦૭-૨૦૧૨)

*

P5121873
(સ્વર્ગ…                                              …કાશ્મીર, મે, ૨૦૧૨)

ડગ મેં તો માંડ્યા છે દરિયા ઉલેચવા

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(વામનનું ત્રીજું પગલું…                       …દેવ જાગીરદાર, સુંવાલી)

*

દરેક કવિતા પાછળ એક વાર્તા હોવાની. થોડા દિવસ પહેલાં ધવલે લયસ્તરો.કોમ પર એક ફોટો-કવિતા
મૂકી હતી. એ જોઈને મને મારી આ ફોટો-કવિતા યાદ આવી. ગીતના મથાળે મૂકેલ મારા મિત્રના દીકરા દેવનો ફોટોગ્રાફ રોજ સવારે મારા કમ્પ્યૂટરના સ્ક્રીન પર સ્ક્રીન-સેવરના એક ભાગ તરીકે આવતો રહે છે. દર વખતે આ ફોટો જોઉં અને ભીતરમાં કંઈક અગમ્ય સંવેદન અનુભવાય… બીજી જુલાઈના દિવસે આ ફોટો મેં સ્થિર કરીને થોડી વાર સુધી જોયા કર્યો અને અંદરથી ઊગી આવ્યું ક્યાંક અટકી રહેલું આ ગીત…

*

ડગ મેં તો માંડ્યા છે દરિયા ઉલેચવા,
પાંપણને કહી દો ન પલકારો મારે, મેં માંડ્યા છે સઢને સંકેલવા…

હોડીઓ મ્યાન કરી દીધી લંગરમાં,
એક-એક ખલાસી લીધા બાનમાં;
ધ્યાન એજ રાખવાનું મારે હવે કે
એકે મોજું ન આવે દરમિયાનમાં.
ખેપના ખોબામાં ક્યાંક વમળ ઊઠે ન, એનું ધ્યાન રાખી ઊભાં છે ટેરવાં.
ડગ મેં તો માંડ્યા છે દરિયા ઉલેચવા.

તૂટે હલેસું તો હાથ-પગ મારવા
ને હાથ-પગ તૂટે તો જાત;
પણ જાત જેવી હોડીનો પરપોટો ફૂટે
શું ત્યાં લગી જોવાની વાટ ?
આભ ખુદ નમે ને ચૂમે એવું જ્યાં હોય નહીં, એવા દરિયાને શું ખેડવા ?
ડગ મેં તો માંડ્યા છે દરિયા ઉલેચવા.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૨-૦૭-૨૦૧૨)

*

IMG_2586
(ડગ મેં તો માંડ્યા છે…                         …સ્વયમ્, કારવારના કાંઠે)
(ફોટોગ્રાફ: ડૉ. કલ્પન પટેલ, સુરત)

ભેટ

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(જન્મદિવસની ખૂબ ખૂબ શુભકામનાઓ…      …વૈશાલી, ૦૫-૦૫-૧૨)

*

(અંજનીગીત)

“સોનું-ચાંદી, હીરા-મોતી,
સ્વપ્ન કહે, તું કોના જોતી ?
આભ ચીરીને લાવું ગોતી
.                  જન્મદિને તારા”

એ ના બોલી એક હરફ પણ,
થોડી ઊંચકી, ઢાળી પાંપણ,
હૈયામાં શી થાય વિમાસણ
.                  એના ને મારા !

વીજ ઝબૂકે મેઘાડંબર,
એ ઝંખે છે આજ જીવનભર,
રેલાવી દઉં જન્મદિવસ પર
.                  ગીત તણી ધારા

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૭-૦૯-૨૦૧૨)

મારી વહાલસોયી પત્નીને એના જન્મદિવસ પર મારું પહેલું અંજનીગીત. અંજનીગીત મરાઠીમાંથી ઊતરી આવેલો કાવ્યપ્રકાર છે જેના વિશે વધુ માહિતી આપ લયસ્તરો પર આ લિન્ક (http://layastaro.com/?p=7440) ઉપર જોઈ શક્શો…

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(આ સ્મિતનો સૂર્ય સદા ઝળહળતો રહો…        …વૈશાલી, ૧૨-૦૫-૧૨)

કરચલી…

P5080545
(મહાપ્રયાણ….                       ….ગુલમર્ગ, કાશ્મીર, ૦૬-૦૫-૨૦૧૨)

*

સંભોગરત
શ્વાનયુગલને
વહેલી સવારે
પથરાં મારી-મારીને
છૂટા કરવા મથતા
ચાર-પાંચ જણના ટોળા સામે
મેં જોયું.

બધાના જ ચહેરા પર વંચાતી હતી,
એમના
બેડરૂમની ચાદરો પર
નહીં પડતી કરચલીઓ !

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૭-૦૮-૨૦૧૨)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(સમયના શરીરે કરચલીનું જાળું…               …રસ્તામાં, કાશ્મીર, ૦૬-૦૫-૨૦૧૨)

તું આવજે…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(સોનેરી બપોર…                     ….ગુલમર્ગ, કાશ્મીર, ૦૬-૦૫-૨૦૧૨)

*

૨૬મી રવિવારે અમદાવાદ કવિસંમેલનમાં જવાનું હતું એ સંદર્ભે અનિલ ચાવડાનો ફોન આવ્યો. મેં એને સહજ પૂછ્યું કે સુરતથી શું લેતો આવું તમારા માટે?  અનિલે કહ્યું, તમે યાર, બસ તમને જ લેતા આવજો… ફોન મૂક્યો અને બીજી જ મિનિટે લખાયું આ ગીત… શનિવારે અમદાવાદમાં જ હતો ત્યારે આ ગીતનો ત્રીજો અંતરો લખાયો જે આજે આ ગીતમાં આપ સહુ માટે ઉમેરું છું. (૨૯-૦૮-૨૦૧૨)

*

ન મુંબઈની ફેશન, ન સુરતના પકવાન, ન ગુલમર્ગથી મોસમ મોકલાવજે,
તું બસ, આવજે !
ને તું તને જ તારી સાથે લાવજે.

પાસે બેસે તો મારી સાથે જ રહેજે
ને જુએ જો ક્યાંય, મારી આંખમાં;
ચાખે તો માત્ર મારા હોવાનું એઠું બોર,
અવર કશાની તમા રાખ મા.
દુનિયાની સાવ છેલ્લી ચૉકલેટ ન હોય, એમ ધીમે ધીમે તું મમળાવજે.
તું બસ, આવજે !

તારે હજ્જાર કામ, તારે હજ્જાર ધામ,
મારે તો એક તારું નામ;
ઓતપ્રોત ઓગળવું સમજાવું તુજને પણ,
બે જ ઘડી આવે જો આમ.
રસ્તો બનીને જો દોડતો તું હોય, મને માઇલસ્ટૉન સાથે સરખાવજે.
તું બસ, આવજે !

ઉગમણે-આથમણે પડછાયો ચિરાતો,
કોઈ એક દિશામાં સ્થાપ;
સિક્કાની તકદીરમાં એક સાથે કેમ કરી
હોવાના કાટ અને છાપ?
‘હા’-‘ના’ના વમળોમાં ડૂબવાને બદલે તું મોજના હલેસાં ચલાવજે…
તું બસ, આવજે !

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૯/૨૫-૦૮-૨૦૧૨)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(શીતળ પ્રભાત…                  ….ગુલમર્ગ, કાશ્મીર, ૦૬-૦૫-૨૦૧૨)

સ્વર્ગ

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(કિતની ખૂબસૂરત યે તસ્વીર હૈ….                                         ….યે કશ્મીર હૈ!)

*

(ઝૂલણા)

બોમ્બ વિસ્ફોટ કે ગોળીઓ પણ નથી, હિમશિખર પર નથી લાલ રંગો,
કમકમાટી ભરી શબ તણી ગંધ પણ ગાયબ થયે થયો એક અરસો;
તે છતાં નાક પર હાથ દઈ ચાલવા ફરજ પાડે, કરે ત્રાહિત્રાહિ,
આ ગલી, તે ગલી, જ્યાં જુઓ ત્યાં મળે, ગંદકી છે ખરી ત્રાસવાદી.

પુષ્પની ચાદરો પર નજરમાં ચડે રૅપરો બિસ્કિટો, વૅફરોનાં,
કોકની બોટલો, બટ સિગારેટનાં, પાન-ગુટખા તણાં પાઉચ ઘણાં;
ખૂબસુરત સ્થળે પૂછ્યું મેં ગાઇડને, ” ભાઈ, કાગઝ કહાઁ ડાલૂઁ મૈં યે ?”
એ કહે, “સા’બજી ! બેફિકર ડાલ દો, આપ તો કિધર ભી રાસતે મેં”

સાચવી લીધું મેં થોડું કાશ્મીર ત્યાં, સેરવી જેબમાં અલ્પ કચરો,
જ્યાં સમાઈ શકે આખું કાશ્મીર એ ખિસ્સું કોની કને લાવવાનો ?
પર્યટક સ્થળ ઉપર ડસ્ટબિન ક્યાંય પણ નજર ચડતું નથી કમનસીબે,
હોય પણ તોય શું આપણા લોકમાં ગંદકીની સમજ ધૂળ જડશે ?

ધૂળમાં મળી ગયા સ્વર્ણ સમ શબ્દ જે ચૂમતા’તા સદા હિમશિખરને-
“ધરતી પર ક્યાંય પણ સ્વર્ગ છે જો અગર, એ અહીં છે, અહીં છે, અહીં છે.”

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૬-૦૮-૨૦૧૨)

દાલદા દાલદા | દાલદા દાલદા | દાલદા દાલદા | દાલદા ગા

*

P5121878
(પુષ્પની ચાદરો…                                     …સલામ કાશ્મીર!)

જીભડો

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(એકલદોકલ….            …ગરમાળો, એપ્રિલ, ૨૦૧૨)

*

ભર અષાઢે
લીલાછમ્મ ગરમાળા પર
એક પીળચટ્ટી સેર
બિલકુલ એકલદોકલ
લચી પડી છે –
જાણે
ગેરવલ્લે ગયેલા ચોમાસાને
જીભડો ન કાઢતી હોય !

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૮-૦૮-૨૦૧૨)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(જીભડો…                                      …ગરમાળો, એપ્રિલ, ૨૦૧૨)

મેઘ મૂઆ ! ક્યારે તું આવવાનો બોલ ?

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(તલાશ…                                …ટિટોડી, ખીજડિયા, ફેબ્રુ., ૨૦૧૨)

*

ચામડી આ તતડીને થઈ ગઈ તિરાડ અને રૂદિયાનો થઈ ગ્યો ચકડોલ,
તારા વર્તારાને તાક-તાક કરવામાં આંખોની થઈ ગઈ બખોલ,
મેઘ મૂઆ ! ક્યારે તું આવવાનો બોલ ?

તાણીતૂસી આભ ચાતકે ડોક લીધું,
ઓરતાઓ મોરલાના તરડાયા;
આવું આવું કરતા આ દાદુરના સપનાંઓ
સાતમે પાતાળ જઈ સંતાયા,
વલખીને, તરસીને વિસરી ગ્યાં કલરવ પણ કામક્રીડા કરવાના કોલ.
મેઘ મૂઆ ! ક્યારે તું આવવાનો બોલ ?

ખેતર પડ્યું છે આખું ખુલ્લું ખેડાઈને,
ચાસ-ચાસ વાવી છે પ્યાસ;
એક-એક ટીપાંનો તને મળશે હિસાબ,
શાનો ચુપચાપ કાઢે તું ક્યાસ ?
ઊંચે મન આવવું’તું, મારવાડી ! તો શાને બજવ્યા ગોરંભાના ઢોલ ?
મેઘ મૂઆ ! ક્યારે તું આવવાનો બોલ ?

કોરીકટ ઇચ્છાઓ રેઇનકોટ થઈ ગઈ છે,
છત્રીઓ થઈ ગઈ છે યાદ;
આયખાના અકબંધ પાનાંમાં ફાટે છે
હોડીના અણકથ સંવાદ.
હોવા-ન હોવાની વચ્ચે બદલાય કેવો જિંદગીનો આખો માહોલ ?
મેઘ મૂઆ ! ક્યારે તું આવવાનો બોલ ?

– વિવેક મનહર ટેલર
(૩૧-૦૭-૨૦૧૨)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(પ્યાસ…                                           …જામનગર, ફેબ્રુ., ૨૦૧૨)

ઘડીભર લગાવ હોય નહીં

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(સફર, ગોધૂલિવેળાની…                          …ખીજડિયા, ફેબ્રુ, ૨૦૧૨)

*

નિતાંત લોભનો કોઈ બચાવ હોય નહીં,
બધું જ ત્યાગવું એવુંય સાવ હોય નહીં.

સફરમાં થોભવું મારો સ્વભાવ હોય નહીં,
બનાવ હોય નહીં તો પડાવ હોય નહીં.

હશે અવશ્ય કોઈ ચોર મનમાં પહેલેથી,
નકર આ હાવભાવ, આ તણાવ હોય નહીં.

કહું હું કેમ કે તું ક્યાંય રહી નથી મુજમાં ?
વમળ ઊઠે છે, ભલે કંકરાવ હોય નહીં.

ભીતરમાં કંઈક તો છે એની ખાતરી જો ન હો,
તો શ્વાસની આ સતત આવજાવ હોય નહીં.

જમા થયા હશે તારા સ્મરણ ત્યાં પીગળીને,
નકર આ જ્વાળાના મુખમાં તળાવ હોય નહીં.

એ પાછી નહીં જ ફરે, જીવ ! તું ઊઠાવ પડાવ,
હવે આ સ્થળનો ઘડીભર લગાવ હોય નહીં.

અડી-અડીને સપાટીને શું ફરે છે બધું ?
ગઝલમાં બાકી નવાનો અભાવ હોય નહીં.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૬/૨૮-૦૫-૨૦૧૨)

*

P5111822
(એક સફર આ પણ…                                 …કાશ્મીર, મે, ૨૦૧૨)

વિષમઘાત થઈ છે

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
( Catch….                          …પહાડી બુલબુલ, કાશ્મીર, મે- ૨૦૧૨)

*

હજી માંડ થોડી રજૂઆત થઈ છે,
તમે કહો છો, સારી શરૂઆત થઈ છે. *

સ્મરણની ગલીઓ ઉજળિયાત થઈ છે,
ભલે સ્વપ્નમાં, પણ મુલાકાત થઈ છે.

તમે કેમ ચાલી નીકળ્યા અચાનક ?
તમે કેમ ધાર્યું કે એ વાત થઈ છે ?

અમે કંઈક કહીએ, અમે કંઈક કરીએ,
અમારે કશી ક્યાં કબૂલાત થઈ છે ?

રહી આર્દ્રતા હદમાં, તો લાગી સારી,
દડી આંખથી જ્યાં, વલોપાત થઈ છે.

કરી છે પ્રથમ પાળી-પોષીને મોટી,
પછી એજ ઇચ્છા હવાલાત થઈ છે.

મશક અહીંની અહીં રહી જવાની, છતાં પણ
એ ભરવાની મહેનત દિવસ-રાત થઈ છે.

અમે ઢાઈ આખરને પૂર્ણાંક લેખ્યા,
અમારી ગણતરી વિષમઘાત થઈ છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૫/૬-૦૭-૨૦૧૨)

*

P5122169
(સપનાંઓ….                                           ….કાશ્મીર, મે- ૨૦૧૨)

(* “અમારી શરૂઆત સારી થઈ છે”- કવયિત્રી સંધ્યા ભટ્ટની પંક્તિ આધારિત)

ચાર સોનેટ – એક સાથે…

“નવનીત સમર્પણ’ના તાજા જુલાઈના અંકમાં એકીસાથે પ્રકાશિત થયેલા મારા ચાર સોનેટ-કાવ્યો…ચારેય સોનેટ-કાવ્ય અલગ અલગ છંદમાં છે, એટલું આપની જાણ ખાતર…

આ ચારેય સોનેટ અને એના વિશે વાચકમિત્રોના રસપ્રદ અભિપ્રાય આપ અહીં પુનઃ માણી શકો છો:

1) અજંટાની ગુફાઓ

2) હોત હું જો કલાપી…  (આ સોનેટ મંદાક્રાન્તા છંદમાં છે. નવનીતમાં છપાયેલી માહિતી ખોટી છે)

3) ભૂકંપ

4) દિવસો

sonnet1

sonnet2

દિવસો (ગઝલ સૉનેટ)

P5121887

સાથે ને સાથે રહેતા હતા એ દિવસ ગયા,
બે કાયા, એક છાયા હતા એ દિવસ ગયા.
ખાવું-પીવું તો ઠીક, હવાનેય બુંદ-બુંદ
શ્વાસોમાં સાથે લેતા હતા એ દિવસ ગયા.
પળથી વરસ સુધીની સમયની બધીય વાડ,
હરપળ વળોટી જીવ્યા હતા એ દિવસ ગયા.
જીરવાય, ના જીવાય જુદાઈની એક પળ
એ કાયમી મિલનમાં હતા એ દિવસ ગયા.

સંજોગે ખોઈ બેઠાં જણસ, આ દિવસ રહ્યા,
જીવન ઉપર ઉપરથી સરસ, આ દિવસ રહ્યા.
વાતો કે હસવું ઠીક છે, રસ્તે અગર મળ્યાં,
સામુંય જોઈ ના શક્યાં, બસ આ દિવસ રહ્યા.
કાંઠા સમું જીવન થયું, સાથે જ પણ અલગ,
વચ્ચે સતત વહે છે તરસ, આ દિવસ રહ્યા.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૬-૧૧-૨૦૧૧ મળસ્કે ૦૩.૪૫)

આજની પેઢી સોનેટકાવ્યોથી વિમુખ થતી જાય છે એવા દિવસોમાં એવું શું કરી શકાય જેના કારણે આજની અને આવતીકાલની પેઢીનું સોનેટકાવ્ય સાથે પુનઃસંધાન કરી શકાય એવી મથામણના અંતે સરળ ભાષામાં સોનેટ લખવા, પંક્તિના અંતે વાક્ય પૂરા થઈ જાય એવું વિચારીને પરંપરાગત છંદમાં કેટલાક સોનેટ લખ્યા જે આપ અગાઉ માણી ચૂક્યા છો. પણ તોય કંઈક ખૂટતું હોય એમ લાગતું હતું. એ આ. ગઝલ-સોનેટ.

બાહ્ય બંધારણ સોનેટનું. ચૌદ પંક્તિઓ. એક અષ્ટક અને એક ષટક. અષ્ટક પતે અને ષટક શરૂ થાય ત્યારે ભાવપલટો. અને કાવ્યાંતે ચોટ.

ફ્યુઝન ગઝલસ્વરૂપ સાથે. છંદ ગઝલનો. મત્લા અને શેરના સ્વરૂપમાં કાફિયા અને રદીફની જાળવણી. અષ્ટક પતે પછી ભાવપલટાની સાથો સાથ નવો મત્લા અને નવા કાફિયા-રદીફ સાથેના શેર.

મારી દૃષ્ટિએ ગઝલની ગઝલ અને સોનેટનું સોનેટ… આખરી ફેંસલો આપના હાથમાં… આપ શું કહો છો?

હું


(જિંદગીની સડકો પર…                         …કાશ્મીર, મે- ૨૦૧૨)

*

અડધી રાતે
ઊંઘમાંથી સફાળા જાગીને મેં જોયું,
તો પલંગમાં હું ક્યાંય નહોતી.
ન ચાદરની કરચલીમાં,
ન નાઇટલેમ્પના આથમતા ઉજાસમાં.
હેલ્થક્લબ જતા પતિ માટે
ટેબલ પર કાઢી રાખેલા દૂધના ગ્લાસમાં પણ નહીં.
ચાની તપેલીમાંથી ઊઠતી ગરમ વરાળમાં પણ નહીં
અને ગરમાગરમ બટેટાપૌંઆમાંય નહીં.
બધાએ વાંચી નાંખેલા અખબારમાં
ક્યાંક હું ચોળાયેલી પડી હોઈશ એમ માનીને
હું પાનેપાનાં ઉથલાવી ગઈ પણ…
દીકરાનું ટિફિન પણ ખોલ્યું
ને એના દફ્તરમાં કાળજીપૂર્વક ગોઠવેલી
એક-એક ચોપડીઓની વચ્ચે પણ હું ફરી આવી…
ઓફિસ જતાં પહેલાં તૈયાર કરેલા લંચમાં
અને ઓફિસ-અવર્સના એક-એક પડળ પણ
બાજનજરે ફંફોસી જોયા.
કામવાળીઓની અવારનવાર ગેરહાજરીનો બુરખો ઓઢીને
મેં આખા દિવસના કાચમાં પણ જોયું.
હોમવર્કના પાનાંઓના અક્ષરે-અક્ષર ઉતરડી જોયા,
કદાચ હું ત્યાં મળી જાઉં મને.
કદાચ હું રાતના ઢાંકા-ઢૂબાની ગલીઓમાં તો ભૂલી નથી પડી ને?
બનવાજોગ છે
કે એ લેપટોપ મૂકીને પાસે આવે
એ વિચારે લંબાતી જતી રાતના બોરિંગ બગાસામાં હું ક્યાંક ઊડી ગઈ હોઉં.
કે મગરના જડબાં જેવા ખેંચાયેલા દિવસના
તૂટતા શરીર પર
લીલું-લીસું ચુંથાતી રાતની ચાદરમાં તો હું નથી ને?
કે પછી ઊંડા પાણીની શાર્કના દાંતમાંથી છટકવા
આખો દિવસ ફોરવર્ડ કર્યે રાખેલા મેસેજિસ સાથે
ક્યાંક હું પોતે જ તો ફોરવર્ડ નથી થઈ ગઈને?
હું ત્યાંય નથી….
હું ક્યાંય નથી ?

-વિવેક મનહર ટેલર
(૨૭-૦૬-૨૦૧૨)

રજાની મજા….

સાઇટમાં છેલ્લા ઘણા સમયથી ઊભી થયેલી તકનિકી સમસ્યાઓનું મૂળ શોધવા અને શક્ય બને તો સુધારો કરવા માટે હાલ પૂરતું એક નાનકડું વેકેશન…

મળતા રહીશું…. શબ્દોના રસ્તે !

સસ્નેહ,

આપનો જ,

વિવેક

ગરમાળો


(ફાટ ફાટ સોનું….                                    …ગરમાળો, એપ્રિલ, ૨૦૧૨)

*

ભર ઉનાળે
બળબળતી બપોરે
ખુલ્લી છાતીએ ઊભેલા ઝાડ સાથે
સૂરજ
પૂરજોશમાં બાખડ્યો
ને
અંતે
ફૂરચેફૂરચા
થઈ
ફાટી પડ્યો…

*

પીળો જ વરસાદ વરસાવે છે
બંને જણ છતાં પણ –
– જુએ છે રસ્તો,
એના માથા પર ઊગેલા
સૂરજ અને ગરમાળાને !

*
મૂંગીમંતર વાવે
જ્યાં
પગમાં
ગરમાળાના ઝાંઝર પહેર્યાં,
નવું જ સંગીત રેલાયું….

*

પીળોછમ્મ ગરમાળો
જોવાનું કોને ન ગમે?
સૂરજનો વાંક કાઢો મા…
એય બિચારો એટલે જ તપે છે !

*

ચાતક જેમ ચોમાસુ પીએ
એમ જ
ગરમાળો તડકાને…

*

બેદરકાર પાલવ
ને
બેશરમ યૌવન
ખિખિયાટા કરતું વાતાવરણ ભરી દે
તોય
ઘરાક સામે
બેફિકર જીભ કચડતી
ખુલ્લા હોઠે ઊભી રહેતી વેશ્યાની જેમ જ
ભરઉનાળે
ભરબપ્પોરે
ભરબજારે
ફાટી પડ્યો છે આ ગરમાળો!
ફાટીમૂઓ ક્યાંનો !

*

ઘેર ઘેર
ઊગી નીકળેલ
ટાઢાબોળ સૂરજથી
રોમ રોમ દાઝીને
બીજી તો શી દાઝ કાઢે
બિચારો
ગરમાળો? –
“ઘરમાં ‘રો !”

– વિવેક મનહર ટેલર
(એપ્રિલ, મે- ૨૦૧૨)

*


(મારો સૂર્ય….                                      … ગરમાળો, એપ્રિલ, ૨૦૧૨)

પહેલા વરસાદના છાંટા


(તને વરસાદ ભીંજવે…           …પહલગામના રસ્તે, ૧૧-૦૫-૨૦૧૨)

*

પહેલા વરસાદના છાંટા
શું તમને અડ્યા ?
કે પછી
જેમ
મન વિચારોમાં,
આત્મા લાલસાઓમાં,
જ્ઞાન પુસ્તકોમાં
અને
ધર્મ ધર્મસ્થાનોમાં
એમ જ
તમારું શરીર
દીવાલો, કપડાં કે ચામડીમાં જ કેદ છે હજી?

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૭-૦૬-૨૦૧૨)

*


(ગોરંભો….                          …નગીન લેક, શ્રીનગર, ૧૧-૦૫-૨૦૧૨)

સમજાય તો સમજાય…


(આ નદી…                     ….બેતાબ વેલી, પહલગામ, ૧૦-૦૫-૧૨)

*

જીવનનો કક્કો ને બારાખડી સમજાય તો સમજાય,
ખરેખર કોણ છે સાચો ધણી, સમજાય તો સમજાય.

હજારો જિંદગી પૂરી થઈ, પૂરી થતી રહેશે,
છતાં પણ માનવીને માનવી સમજાય તો સમજાય.

બધું ત્યાગી દઈને જાતને પણ ખોઈ દેવાનું,
સમંદરને કદાચિત્ આ નદી સમજાય તો સમજાય.

પડી ગઈ છે તિરાડો સ્વસ્થતામાં કેટલી તો પણ,
તરસ સ્મરણોની વાદળને કદી સમજાય તો સમજાય.

હવાની આવ-જા મારી જ માફક મૌન થઈ ગઈ છે,
હવે એને આ મારી ચૂપકી સમજાય તો સમજાય.

સદીઓ બાદ મારા ખાલીપાનું પાત્ર ખખડ્યું છે,
આ ઘટના સત્ય છે કે ભ્રમ હતી, સમજાય તો સમજાય.

તું આવે તો યુગોની રાહ પળથી પાતળી લાગે,
પ્રણયમાં કાળની આવી ગતિ સમજાય તો સમજાય.

સ્મરણનો નિર્દયી પથરો મને એકધારું કચડે છે,
ને પથરાના નયન ભીનાં જરી ? સમજાય તો સમજાય…

ભલે શબ્દો હો જાણીતા, ભલે હો અર્થથી અવગત,
કવિતા તે છતાં પણ જ્ઞાનથી સમજાય તો સમજાય.

-વિવેક મનહર ટેલર
(મે, ૨૦૧૨)

*


(તરસ…                                 …નગીન લેક, શ્રીનગર, ૧૧-૦૫-૧૨)

આપણા શબ્દોના સગપણ…


(મળવું કે ના મળવું…. ….શિકારા, નગીન લેક, કાશ્મીર, ૧૧-૦૫-૧૨)

*

મળવું કે ના મળવું, હળવા કે ભળવાનું કોઈ વાતે ના કોઈ વળગણ,
આપણા બસ, શબ્દોના સગપણ…

શબ્દોના રસ્તા પર ચાલીને તું
મારી જિંદગીમાં આવી જ્યાં બેઠો,
અક્ષરનો વાયરો થઈ જે દિ’ તું વાય નહીં,
શ્વાસ મારો બેસે ન હેઠો,
છોડી છૂટે ન એવી આદત થઈ બેઠું છે તારી સહુ વાતોનું ગળપણ…
આપણા બસ, શબ્દોના સગપણ…

આપણા આ ભાવ તણા નગરોની સૂરત
કોઈ દિ’ હવે ન બદલાશે;
જોયા કે મળ્યા વિનાનો આ પ્રેમ
હવે સદીઓની સદીઓ લંબાશે,
અક્ષરની રીત એ જ સાચી છે સમજણ, દુનિયાની રીતો તો બચપણ
આપણા બસ, શબ્દોના સગપણ…

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૮-૦૩-૨૦૧૧)

*


(અડીખમ….                       …સોનમર્ગ, કાશ્મીર, ૦૫-૦૫-૧૨)

છટકબારી


(આથમતા ઓળા….                …ગુલમર્ગ, કાશ્મીર, ૦૭-૦૫-૨૦૧૨)

*

તને કોઈ પ્રશ્નો નથી,
કોઈ શંકા
કે કોઈ બીજો વિચાર પણ નથી.
પણ મને છે.
હા, છે.
મોટા ભાગે તો છે જ.
પણ છે તો કેમ છે
એ ખબર નથી.
તું કાચ જેવું સ્વચ્છ વહે છે,
પણ
બધાં પાણી સ્વચ્છ તો નથી હોતાં ને ?
હું સ્વચ્છ નથી.
હા, નથી.
મોટા ભાગે તો નથી જ.
પણ નથી તો કેમ નથી
એ પણ ખબર ક્યાં છે જ ?
માસ્ટર તો સ્કૂલમાં
સરખું જ ગણિત ભણાવે છે
પણ
બધાના માર્ક્સ કંઈ સરખા આવે છે ?
સંબંધોના સમીકરણ સાચા માંડવા હોય
તો
દુનિયાના લીટા ભૂંસીને
સ્લેટ કોરી કરવી પડે.
તારી એ તૈયારી છે… પૂરેપૂરી છે.
પણ મારી ?
.
.
.
એક કામ કરીએ…
હું દોસ્તીના દરવાજા ખોલી દઉં છું,
તું પ્રેમનો પવન થઈને આવ્યા કરજે…

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૯-૦૪-૨૦૧૧)

*


(પ્રકાશના પડછાયા….        …સોનમર્ગ, કાશ્મીર, ૦૫-૦૫-૨૦૧૨)

તસ્બી ગઝલ (તર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે)


(નવો સંપર્ક….                             …પેઇન્ટેડ સ્ટૉર્કસ, ખીજડિયા, ફેબ્રુ, 12)

*

સ્વર્ગમાં તેં નર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે,
મેંય મારી તર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

જૂના સરનામે નહીં પણ જૂનાં સ્મરણોને પૂછો –
મેં નવા સંપર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

હું હવે બરબાદીની ત્સુનામીથી ડરતો નથી,
લાખ બેડા ગર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

ભૂલી જઈને કર્મબોધ આ દુનિયાએ રગરગ મહીં,
અર્ક નામે કર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

અંતની ચિંતા શી ? એક ભાષાએ જ્યાં બીજાની સંગ
આપ-લેના અર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

શૂળી, ગોળી, ઝેર કંઈપણ આપ તું, પણ મેં હવે
નહિ પડે કંઈ ફર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

નહિ પડે કંઈ ફર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે
સ્વર્ગમાં મેં નર્કની દુનિયા વસાવી લીધી છે.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૪-૦૪-૨૦૧૨)

*


(ઊડાન……..                              ….સિગલ, જામનગર, ફેબ્રુ,12)

શું છે, બોલ ?


(રાણી સિપ્રીનો રોજો….                 …અમદાવાદ, 15-04-2012)

*

આ મૌનનો વિસ્તાર છે કે શું છે, બોલ ?
સૌ શબ્દ સીમાપાર છે કે શું છે, બોલ ?

ગાંડીવનો ટંકાર છે કે શું છે, બોલ ?
સ્વીકાર છે, શિકાર છે કે શું છે, બોલ ?

શાના પડે છે અંગેઅંગે શેરડા ?
આ મારો અંગીકાર છે કે શું છે, બોલ ?

હોઠોની આ ચૂપકી ને ઢળવું આંખનું,
સાચે જ શિષ્ટાચાર છે કે શું છે, બોલ ?

સંબંધમાં સમતા નથી, બંધન છે, બસ !
આ નવલો આવિષ્કાર છે કે શું છે, બોલ ?

થાક્યા વગર ચાલ્યા કરે છે તું સતત,
રસ્તો જ સાથીદાર છે કે શું છે, બોલ ?

તું પાણી પાણી થઈ ગયો છે, એની આંખ
પાણીથી પાણીદાર છે કે શું છે, બોલ ?

જો એ સમય ચૂકે તો બહુ અકળાવે છે,
તારું સ્મરણ અખબાર છે કે શું છે, બોલ ?

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૪-૦૪-૨૦૧૧)


(એની આંખ….                       …સિગલ, લાખોટા તળાવ, જામનગર, ફેબ્રુ, 12)

ગરમાળાનું ગીત


(પીળાંછમ્મ સપનાંનો મોલ…              …ગરમાળો, બારડોલી, ૧૪-૦૫-૨૦૧૦)

*

તું સૂરજના તડકા ન તોલ,
મારા જીવતરના ખેતરમાં ઊગી આવ્યો છે આજે સોનાનો મોલ અણમોલ.

ટ્રાફિકમાં ટ્રાફિક થઈ ચગદાઈ ગયેલ જીવ !
બે’ક ઘડી ઉપર તો જો;
હાથોને આંખોના લીલેરા મેલને
ઊગતી પીળાશ વડે ધો.
ડામરના જાળાં ને સિમેન્ટના જંગલની વચ્ચે પણ જીવું છું, બોલ !
તું સૂરજના તડકા ન તોલ.

આખ્ખા વરસને ખંખેરી નાંખીને
પહેરું હું નવી હળવાશ;
હું જીવું છું એટલું જ જોવા કે
એકાદી આંખોમાં થાય છે ને હાશ !
સૂરજની ભારીમાં ભારી થપાટે મારી ચામડીમાં ધ્રબકે છે ઢોલ.
તું સૂરજના તડકા ન તોલ.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૮-૦૪-૨૦૧૨)

*


(આ ડાળ ડાળ જાણે કે તડકા વસંતના…    …ગરમાળો, બારડોલી, ૧૪-૦૫-૧૦)

ઇશ્વર વિશે એક કવિતા


(મારી કોઈ ડાળખીમાં પાંદડા નથી…     …. ઈલોરા, ૨૭-૧૦-૨૦૧૧)

*

આંબાના ઝાડને અઢેલીને
હું કવિતા લખવા બેઠો છું.
મારે આજે ઇશ્વરની કવિતા કરવી છે
પણ મને ઇશ્વર ક્યાંય નજરે જ ચડતો નથી.
કૃષ્ણ?
એણે સગા મામાને માર્યા અને મામાના સગાંઓને પણ.
એણે ધાર્યું હોત તો એ દુર્યોધનને સીધો કરી શક્યા હોત
પણ એણે લાખોના લોહી વહાવડાવ્યા.
રામ?
સાવ કાચા કાનના.
જેણે એના માટે બધું ત્યાગ્યું, એણે એને જ ત્યાગી દીધી.
બબ્બેવાર.
રાવણે એની પત્ની ઉપાડી તો એણે એને જ ઉપાડી લીધો.
એક પત્ની માટે કંઈ કેટલાય રીંછ-વાનર-માનવનો ભોગ.
શીતળામાતા?
સાવ આંધળા.
ચાલુ ચૂલો દેખાયો નહીં ?
પોતે દાઝે એમાં કોઈની કૂખ બાળવાની?
ઇન્દ્ર ?
ઇર્ષ્યાળુ.
મહાકાળી ?
ડરામણા.
બ્રહ્મા ?
ડરપોક.
વિષ્ણુ ?
સળીખોર.
શંકર ?
અવિચારી.
કેટલાની વાત કરું?
કોઈએ ધર્મના નામે તો કોઈએ કર્મના નામે…
કોઈએ પાપ સામે તો કોઈએ આપ સામે…
બધા જ માટીપગા….
ઇશ્વર ક્યાં ?
પણ મારી પાસે આ બધુ માંડીને કહેવાનો સમય જ નથી.
હું તો બળબળતા તડકામાં
આંબાના છાંયડામાં
કવિતા કરવા બેઠો છું.
મારે નથી ધર્મગ્રંથ લખવાનો કે નહીં ઇતિહાસ.
આગળ શું લખું એ વિચારું છું તેવામાં જ
નાગાં-પૂગાં છોકરાંવનું એક ટોળું ધસી આવ્યું
અને આંબે પથ્થર વરસ્યા
ને
ધરતી પર કેરી.
એક નાગૂડિયો સાવ મારી પાસે આવી ઊભો,
કેરીથી ચિતરાયેલા એના મોઢાનું બચ્ બચ્
અને આંખોમાં સ્મિત લઈને !
મેં ડોક ઊંચકીને આંબા સામે જોયું
કાગળ ગડી કરીને ખિસ્સામાં મૂક્યો.
અને કવિતા લખવી બંધ કરી
કેમ કે એ પૂરી થઈ ગઈ હતી.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૮-૦૪-૨૦૧૨)

*


(મેં તો ઝાંકીને જોયું જરા ભીતર…     ….ઈલોરાથી સુરતના રસ્તે, ૨૭-૧૦-૧૧)

શુભ ઘડી


(આગવી એકલતા…                 ….નરારા, જામનગર, ફેબ્રુ, 2012)

*

આપણી વચ્ચે હતી સ્નેહની જે એક કડી,
ભલભલા કષ્ટ કે મનભેદને બસ એ જ નડી.

ભીંતની છાતી ચીરી એક લતા ખૂબ લડી,
મારી પર એમ આ એકલતા બરાબરની ચડી.

બીજવર કાફિયાને તાજી રદીફો ન જડી,
ને નવોન્મેષની પામી ન ગઝલ શુભ ઘડી.

કાઢીને પહેરશું એ કો’ક દિ’ પણ હમણાં તો,
મૂકી રાખ્યાં છે સ્મરણ ખંતથી વાળીને ગડી.

એ જ આશ્ચર્યથી હું જોઈ રહ્યો છું આ જગત,
નાનું બાળક જે રીતે જોઈ રહે ફૂલઝડી.

યાદ આવે ન નવું ગીત, કદી એમ થશે,
શ્વાસ ને શબ્દ – ઉભય ખેલી રહ્યા અંતકડી.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૪-૦૩-૨૦૧૨)

છંદ વિધાન: ગાલગા ગાલલગા ગાલલગા ગાલલગા (ગાગાગા)

*


(એકલતાનું ટોળું…        ….રોઝી સ્ટાર્લિંગ મેના, લાખોટા તળાવ, જામનગર)

ખીલે બંધાઈ ગયેલી ગાયની ગઝલ


(કાયમી સહેવાસ…        …લીલો પતરંગો, ખીજડિયા, ૦૩-૦૨-૨૦૧૨)

*

કાયમી સહેવાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો,
સો ટકા વિશ્વાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

જે ઘડીએ વાસ્તવિક્તાઓ મને ઘેરી વળી,
શાશ્વતી અજવાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

એક જૂની ખીલી ડંખી સાથના ચપ્પલમાં જ્યાં,
બેયને ઉલ્લાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

સાતની વાત જ નથી, બસ, બે જ પગલાંની ભીતર
હું જ તારી ખાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

ભીંત ચારે બાજુથી એવી ધસી કે છાતીમાં
બે’ક ખુલ્લા શ્વાસનો જે ભ્રમ હતો, ભાંગી ગયો.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૦૩-૦૪-૨૦૧૨)

*


(હમ સાથ સાથ હૈ…            ….પેલિકન, લાખોટા તળાવ પાસે, જામનગર, ૦૫-૦૨-૧૨)

હું એનો એ જ છું…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(સદાના રાહગીર…                        ….જામનગર જતાં, ૦૨-૦૨-૨૦૧૨)

*

બધું જગત દીસે નવું ભલે, હું એનો એ જ છું,
તું આમથી કે તેમથી કળે, હું એનો એ જ છું.

હું આવ-જાના પંથનો સદાનો રાહગીર છું,
તું શ્વાસ બોલ કે હવા કહે, હું એનો એ જ છું.

નવા વિકલ્પ, યોજના, નવા નવા સમીકરણ;
નવા સવાલ છે, જવાબ છે, હું એનો એ જ છું.

હજી તું ટેકવી શકે છે તારું માથું આ ખભે,
ભલે જગત ગયું રસાતળે, હું એનો એ જ છું.

ચલાવ તીર ને લોહી વહાવી કર તું ખાતરી,
ભલે જમીન આખો રથ ગ્રસે, હું એનો એ જ છું.

ગઝલ લખાય છે તો શ્વાસને હવા મળે છે, દોસ્ત !
એ ગૂફ્તગૂ હજીય એ જ છે, હું એનો એ જ છું.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૯-૦૬-૨૦૧૧)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(એકલો જાને રે….                           …સ્વયમ્, ખીજડિયા, ૦૩-૦૨-૨૦૧૨)

જાણભેદુ

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(મહાભારત…                                    …કૈલાસ, ઈલોરા, ૦૬-૧૨-૨૦૧૧)

*

લાગણીએ ખુદ મને પાડ્યો ઉઘાડો, લાગણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ,
આપણી જાત જ નડી છે, જાત પાછી આપણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

જાણકારી હોય તો એવું નથી કે શોધવી પડતી નથી સંજીવની પણ
યોજનાઓ જ્યાં ઊંધી થઈ જઈ શકે એ છાવણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

યુગયુગોથી એક ઇચ્છા માટે પંચેન્દ્રિય લાક્ષાગૃહમાં બળતી રહી છે,
ને વળી ઇન્દ્રિય પાછી સૌ અણીથી તે પણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

મારી ભીતર લાખ ઘટનાઓ ઘટે છે હરપળે પણ હું અજાણ્યો ને અજાણ્યો,
ને ઉપરથી આ બધી ઘટનાઓ જે છે મા જણી, કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

શું તમે પણ સાવ આમ જ નીકળ્યા બાંયો ચઢાવી કાળક્રમ સાથે ઝઘડવા ?
એ ન ઇચ્છે તો કશું ના થાય, જાત જ એ તણી કેવી તો કે’ કે જાણભેદુ.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૫/૧૧-૦૮-૨૦૧૧)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(નીકળ્યા બાંયો ચઢાવી….             …પેઇંટેડ સ્ટોર્ક્સ, ખીજડિયા, ૦૪-૦૨-૨૦૧૨)

બોલો ને ભાઈ !

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(જા, નથી રમતા સજનવા….         …કાળી ડોક ઢોંક, ખીજડિયા, જામનગર, ફેબ્રુ-12)

*

વાતે વાતે આમ રિસાવું સારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !
મૂંગું આંસુ દરિયાથી પણ ખારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

જાગો-ઊંઘો-ઊંઘો-જાગો, એ જ દિવસ ને એ જ છે રાત,
ઘાણી સાથે જીવતર શીદ મજિયારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

કાયા એની, આત્મા એનો, શ્વાસ-શ્વાસ ને સ્વપ્નો એના,
સઘળું એનું તોય મને કેમ મારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

ઉપર ઉપરનું જીવી રહ્યાં છો, કવર જોઈને બુક ખરીદી,
પાણીથી પ્યારું શાને પાણિયારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

એક મૂરખ શબ્દોને શ્વાસ ગણી બેઠો છે, મરશે નક્કી,
કવન જીવનથી કોઈ દિવસ શું પ્યારું લાગે ? બોલો ને ભાઈ !

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૦-૦૧-૨૦૧૨)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(રીસ…                        …લિટલ કોર્મોરન્ટ, ખીજડિયા, જામનગર, ફેબ્રુ-12)

અમે એવા તે કોણ છીએ તારા ?

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(અરીસો…..                    …લિટલ કોર્મોરન્ટ, ખીજડિયા, જામનગર, ફેબ્રુ-12)

*

ઠાંસી ઠાંસીને તેં ભર્યા છે મારા આ જીવતરના એક્કેક પટારા,
મોઢું વકાસી પાછો હૈયું ચકાસવાને પૂછે છે પ્રશ્નો અકારા:
‘અમે એવા તે કોણ છીએ તારા ?’

ફાંટ્યુ ભરી તું પાડી દેતો’તો આંબલી,
એ તો ગઈકાલની વાત છે;
ડાળ-ડાળ આજેય તું ખાલી થઈ જાય છે
કયા ભવનો તે આ પક્ષપાત છે ?
ત્યારેય ન પક્ડ્યા’તા, આજેય ન પકડાતા તારા આ ગેબી ઈશારા,
અમે એવા તે કોણ છીએ તારા ?

મૂઈ આ મરજાદ ચઢે છાતીમાં ભરતીએ,
જીભ ને શરીર પાણી-પાણી;
વીજળી દોડે કે પડે લકવો તનમનમાં,
એ વાત હજી ન સમજાણી,
રસ્તામાં મળ્યાં અમસ્તા ને તોય મારા રોમ-રોમ મારે ઝગારા…
અમે એવા તે કોણ છીએ તારા ?

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૩-૦૩-૨૦૧૧)

*

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
(અદ્વૈત…..                    …કાળી ડોક ઢોંક, ખીજડિયા, જામનગર, ફેબ્રુ-12)