બે કાફિયાની ગઝલ

(એકલવીર…. … Red-rumped Swallow, Achalgadh, Abu, July 2026)

હું યુગયુગોથી છું શાંત સાવ જ, સતત ભીતર તો શું ખળભળે છે?
મળે જો જળમાં તો ઠીક આ તો બરફની વચ્ચે વમળ મળે છે.

કયો ગુનો છે? સજા છે શેની? આ દિલ શા કારણથી ટળવળે છે?
સજાય કેવી અજબ છે આ કે હૃદયને એથી જ કળ વળે છે.

તમે નજર ફેરવી એ પળમાં, પ્રબળ મનોરથ સકળ ચળે છે.
આ મારું હૈયું પળોમાં એવી, હો આંખ છો ને સજળ, બળે છે!

ગઝલ પધારી કઈ દિશાથી ને શી રીતે એ સકળ કળે છે,
રહસ્ય લાધ્યું, જે પળ એ લાગ્યું, સમજજો તમને એ પળ છળે છે.

મેં કોરા કાગળનું પેટ ચીરી, કરી નજર જ્યાં જરાક ભીતર,
ન કલ્પી હો એ તમામ ઇચ્છા ફૂટી નીકળવાને સળવળે છે.

કહાણી સૌ સગપણોની એક જ- બધું સરસ છે શરૂ શરૂમાં,
પછીથી એમાં જરાક શંકા, અહમ, અપેક્ષા, કે છળ ભળે છે.

નવાઈ! માનવ હજી ન સમજ્યો, ફળે તો કેવળ ફળે છે હાથ જ,
ન કોઈ રેખા, ન કોઈ કિસ્મત; ન કંકુ, ચોખા, શ્રીફળ ફળે છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૩-૦૪-૨૦૨૬)

(થોડું વિટામીન ડી લઉં કે?…. … રેડ વેન્ટેડ બુલબુલ, અચલગઢ, આબુ, જુલાઈ ૨૦૨૬)

14 thoughts on “બે કાફિયાની ગઝલ

  1. વાહ સર
    બે કાફીયા અને પણ આટલી સહજતાથી નિભાવ્યા છે, ખરેખર સરસ ગઝલ સર
    ખૂબ ખૂબ અભિનંદન.

  2. “નવાઈ! માનવ હજી ન સમજ્યો, ફળે તો કેવળ ફળે છે હાથ જ;
    ન કોઈ રેખા, ન કોઈ કિસ્મત; ન કંકુ, ચોખા, શ્રીફળ ફળે છે.”

    આ શેર તો આખી ગઝલનો મર્મ કહી જાય છે. કિસ્મતની રેખાઓ, માન્યતાઓ કે આશ્રિત અપેક્ષાઓ કરતાં પોતાના હાથનું કર્મ જ અંતે ફળ આપે છે—આ વિચાર ખૂબ જ અસરકારક રીતે આવ્યો છે. અને બે કાફિયાની આ ગઝલમાં કાફિયાની આટલી કડક શરતને જાળવીને પણ ક્યાંય કૃત્રિમતા ન લાગે, એ ખરેખર કવિની કલમની સિદ્ધિ છે. કાફિયાની રમત સાથે સાથે વિચારની ઊંડાઈ પણ યાદ રહી જાય એવી છે. વિવેકભાઈ, દિલથી દાદ અને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન. 👏🌹

    • @ જાનકી અધ્વર્યુ:

      વીજળીના ચમકારાની જેમ એક વિચાર મનમાં ઝબૂકે અને શેરના તાંતણે પરોવીએ એ પળે મનમાં વિચાર આવે, કે આ ગઝલમાં આવું કંઈક અલગ કરી શકાવાની ગુંજાયેશ છે… અને પછી વર્ષોનો કસબ કામે લગડતાં સર્જન સંપન્ન થાય, પણ મનમાં તો એ જ વિચાર હોય, કે મેં તો જે કરવાપાત્ર હતું એ કરી દીધું. મરો ભાવક પણ અહીં સુધી પહોંચશે કે કેમ?

      જ્યારે આપ જેવા મિત્રોનો આવો સંતર્પક પ્રતિભાવ સાંપડે ત્યારે સંતુષ્ટિનો ઓડકાર આવે… મરીઝે કદાચ તમારા જેવા કાવ્યપ્રેમીઓ માટે જ કહ્યું હતું: આ ચાર-પાંચ જે મારો કમાલ સમજે છે.

      રચનાના હાર્દ સુધી પહોંચવા બદલ ખૂબ ખૂબ આભાર

  3. વાહ ખૂબ સરસ. છેલ્લો શેર ખૂબ માર્મિક. ફળે તો કેવળ ફળે છે હાથ જ
    પક્ષીનું ચિત્ર અને લખાણ 👌👍

  4. વાહ! ખૂબ જ સરસ. છેલ્લો શેર ખરેખર સુંદર, અર્થપૂર્ણ. 👏🏻

  5. Wow! What an extraordinary Ghazal! The rhythm, the depth, the vocabulary—a true treat for poetry lovers. Every line is a masterpiece, but ‘કોરા કાગળનું પેટ ચીરી’ completely stole my heart. You have brought out such raw and profound emotions so effortlessly. 👌👌

    • @ Jyoti Patel:

      Your in-depth perception and understanding of finer nuances of each and every poem are truly amazing and deeply appreciated. Thank you so much for such a heartfelt response and generous appreciation. I feel truly honoured.

  6. ખૂબ સરસ ગઝલ. બે કાફિયા, માત્ર પ્રયોગ બનીને રહી જવાને બદલે અર્થનિષ્પત્તિમાં પણ સફળ છે.કિસ્મતની રેખાઓ કરતાં પોતાના હાથના કર્મને મહત્ત્વ આપતી વાત ખૂબ અસરકારક છે. આખી ગઝલ વાંચ્યા પછી એવું લાગે છે કે બહારથી શાંત દેખાતા માણસની અંદર કેટલી બધી નદીઓ સતત વહેતી હોય છે. સુંદર ભાવ અને અર્થસભર રજૂઆત.

    • @ હિમાદ્રી દવે.

      સમય ફાળવીને બે શબ્દ લખનાર મિત્રોને મળવાનું થાય ત્યારે સવિશેષ આનંદ થાય. ગઝલને આટલી સૂક્ષ્મતાથી વાંચીને એના કાફિયા, અર્થનિષ્પત્તિ અને અંતરપ્રવાહને પકડી પાડ્યા તે બદલ ખૂબ ખૂબ આભાર. ખાસ કરીને ‘બહારથી શાંત દેખાતા માણસની અંદર સતત વહેતી નદીઓ’—તમારી આ અભિવ્યક્તિતો દિલને સ્પર્શી ગઈ. એક સર્જક માટે આનાથી વધુ આનંદની વાત બીજી કઈ હોય! આપના સ્નેહ અને સહૃદય પ્રતિભાવ માટે હૃદયપૂર્વક આભાર. 🙏

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *