(એકલવીર…. … Red-rumped Swallow, Achalgadh, Abu, July 2026)

હું યુગયુગોથી છું શાંત સાવ જ, સતત ભીતર તો શું ખળભળે છે?
મળે જો જળમાં તો ઠીક આ તો બરફની વચ્ચે વમળ મળે છે.

કયો ગુનો છે? સજા છે શેની? આ દિલ શા કારણથી ટળવળે છે?
સજાય કેવી અજબ છે આ કે હૃદયને એથી જ કળ વળે છે.

તમે નજર ફેરવી એ પળમાં, પ્રબળ મનોરથ સકળ ચળે છે.
આ મારું હૈયું પળોમાં એવી, હો આંખ છો ને સજળ, બળે છે!

ગઝલ પધારી કઈ દિશાથી ને શી રીતે એ સકળ કળે છે,
રહસ્ય લાધ્યું, જે પળ એ લાગ્યું, સમજજો તમને એ પળ છળે છે.

મેં કોરા કાગળનું પેટ ચીરી, કરી નજર જ્યાં જરાક ભીતર,
ન કલ્પી હો એ તમામ ઇચ્છા ફૂટી નીકળવાને સળવળે છે.

કહાણી સૌ સગપણોની એક જ- બધું સરસ છે શરૂ શરૂમાં,
પછીથી એમાં જરાક શંકા, અહમ, અપેક્ષા, કે છળ ભળે છે.

નવાઈ! માનવ હજી ન સમજ્યો, ફળે તો કેવળ ફળે છે હાથ જ,
ન કોઈ રેખા, ન કોઈ કિસ્મત; ન કંકુ, ચોખા, શ્રીફળ ફળે છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૩-૦૪-૨૦૨૬)

(થોડું વિટામીન ડી લઉં કે?…. … રેડ વેન્ટેડ બુલબુલ, અચલગઢ, આબુ, જુલાઈ ૨૦૨૬)

પડ્યે રાખે જો એકધારો
ચાતકની પ્યાસ અને તરસ્યાની આશ સમો મેઘોય તો લાગે ગોઝારો…

અર્થહીનદળકટકબનીજાયસઘળુંજોકાઢીલોવચ્ચેથીઅવકાશ,
શબ્દો કે સગપણ કે ઇચ્છા કે ફોરાં – ખાય પોરો તો જ વર્તાશે હાશ!
શ્વાસમાંય ઉચ્છવાસનો અવકાશ ન હોય તો એય થઈ જાશે મૂંઝારો. .
પછી દીસે ના આરો-ઓવારો…

અટકે તો મેઘ; નહીં અટકે તો મેઘ નહીં, ડૂમા ને ડૂસકાં છે રોકડાં,
પાણી મપાઈ જશે, માપવા જો જઈશ તું પીડાના ઇંચ અને દોકડા;
માટીના માટી ફેર માટી થઈ જાશે ને માટી ખુદ દેશે દેકારો-
લ્યા! તું તો સધિયારો કે હત્યારો?

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૩-૦૭-૨૦૨૬)

યે શામ મસ્તાની… નક્કી તળાવ, આબુ, જુલાઈ ૨૦૨૬

અલગ અલગ રહે કાંઠા છતાં સતત જોડે,
નદીને રાહ ચીંધે, છેક મંઝિલે છોડે.

વિચાર હોય બધાના અલગ-અલગ છોને,
કશુંક સૌને છતાં એક તાંતણે જોડે.

જીવન ન હોય સો મીટરની રેસ એ રીતે,
મૂકીને શ્વાસને હોડે, બધા સતત દોડે.

સમગ્ર સૃષ્ટિની સંવેદના થીજી ગઈ છે,
બધાને એ જ પ્રતીક્ષા છે- કોઈ ઝંઝોડે.

હશે શું એ જ સબંધોનું બીજું નામ જીવન?
રહી શકાય ન જોડે, છતાંય ના તોડે

કલાને નામે નકી છળ કશું કર્યું જ હશે,
કવિ! કવિતા કલમ અન્યથા ન તરછોડે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૯-૦૪-૨૦૨૬)

સ્થિતપ્રજ્ઞ…. Toad rock, આબુ, જુલાઈ ૨૦૨૬

(જીવંત કવિતા….. …જુન 2026)

અડધી રાત્રે
અચાનક
એક કવિતાએ મારી પાંપણ ખટખટાવી
‘May I come in?’ પૂછયું.
બંધ આંખોના
કાળા કાગળ પર
આખી કવિતા સાફ સાફ વંચાતી હતી.
કેવી સરસ કવિતા!
– મેં અડધા સૂતેલા વિચારોની પીઠ થાબડતા કહ્યું.
‘મોબાઈલ અનલૉક કરીને
મને શબ્દશઃ ટપકાવી લે,’ એમ પણ એણે મને કહ્યું.
મોટાભાગે હું એની વાત માની લેતો હોઉં છું,
પણ એ રાતે આંખ ખૂલી જ નહીં.
‘સવારે લખી લઈશ’ – મેં કહ્યું.
‘સવારે યાદ નહીં રહે તો?’ – કવિતા કંઈ આસાનીથી નેડો મેલે?
‘સારું, બાપા! લખી લઉં છું,’ કહીને મેં પડખું ફેરવ્યું.
મોબાઇલને હાથ લગાડ્યો પણ હાથમાં ન લીધો.
‘કાલે સવારે’ -હું બડબડ્યો.
એ મૂંગી રહી.

બે દિવસથી
હું મગજ કસી રહ્યો છું.
ક્યાંકથી કોઈ એક વાક્ય,
એકાદ બે શબ્દ,
કે કેન્દ્રવર્તી વિચાર
-જરા પણ યાદ આવી જાય
તો આખી રચના આપોઆપ લખાઈ જશે.
પણ મેળ પડતો નથી.
લાગે છે
બંધ આંખોનો એ કાળો કાગળ
ક્યાંક કાયમ માટે ખોવાઈ ગયો છે.
મને એટલું બરાબર યાદ છે કે
એ કવિતા અદભુત હતી
અને મારે સરસ્વતી ચાંલ્લો કરવા આવી ત્યારે…

હવે એ યાદ આવે એમ લાગતું નથી.
અને આ વાત કેવળ કવિતાની નથી

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૪-૦૫-૨૦૨૬)

પડે જેમ ખુશબૂનાં પગલાં હવામાં…. …જુન 2026

ગુલમહોરની સાખે…. ….પૂણે, મે-૨૦૨૬

હાયે, આ તોર!
જોને! મોઢું ચડાવીને બેસી ગયો છે કેવો લાલઘૂમ થઈ ગુલમહોર!

બોલ્યો ગુલમ્હોર:
‘આ શું કે ગીતોમાં તારાં ખીલે છે બસ, ગરમાળા… ગરમાળા… ગરમાળા,
એકલપંડે જ જાણે સાહેબે જોયા કે વેઠ્યા ના હોય બધા ઉનાળા;
સૂરજ કે મોસમના નહીં, હોય જાણે સૌ તારી જ કલમના ઓશિયાળા,
એ રીતે ગીતોમાં એમને ન વાવ, મૂકી બાકી સૌ કોઈને રેઢિયાળાં,
અપાર આ કાવ્યસંસારે પ્રજાપતિ કવિ જ છે ને કે કોઈ ઓર?*
કરું શાને ન જોર?
કહે, મોઢું ફૂલાવીને બેસી ન જાય પછી શા માટે આ ગુલમહોર?’

‘ઓ રે ગુલમહોર,’
કહ્યું મેં: ‘ખીલ્યો છે તુંય કેવો સુંદર તો થાય શાને નાસીપાસ આમ? ’
પૂજે કોઈ શંકરને, દુર્ગાને કોઈ, તો કોઈને વહાલા ઘનશ્યામ;
હરકોઈના સધિયારા નોખા હોવાના, હોય નોખા હરએકના રામ,
તુંય હશે કોઈનો સધિયારો, કોઈનો પ્યારો, શીદ ખોય આમ હામ?
લે, આ કલમબાઈ હેઠે મૂક્યા ને હવે કહું છું, છે તુંય શિરમોર.
ઓછો કર શોર!
હવે એક આંખે આંજીશ હું ગરમાળો ને બીજી આંખે આંજીશ ગુલમહોર!!!’

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૪-૦૫-૨૦૨૬)
(* अपारे काव्यसंसारे कविरेव प्रजापतिः। यथा वै रोचते विश्वं तथेदं परिवर्तते॥ – અગ્નિપુરાણ ૩૩૯/૧૦)

ye lo… yellow… …શનિવારવાડા, પૂણે, મે-૨૦૨૬

હું… તું… આપણે…. …ભરતપુર ફેબ્રુઆરી 2025

*

શું હતું એ? બે ઘડી?
બે ઘડી? કે જિંદગી?
આપણે… બસ, આપણે…
હું તો નહોતો. તું હતી?

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૩-૦૧-૨૦૨૧)

વિવેક કહી મને બોલાવો છો, શું જાણ નથી?
હજી સુધી મને મારી જ ઓળખાણ નથી.

આ દેહ જેમાં હું રહું છું પચાસ વર્ષોથી,
સ્વયં મને હજી એની પૂરી પિછાણ નથી.

બધાની જેમ અજાણ જ છું હુંય સદીઓથી,
હું છું કે નહીં ને છું તો શું છું? કંઈ પ્રમાણ નથી.

ટુ બી કે નોટ ટુ બીના ભરમ ઉકેલો તમે જ,
હું અદનો આદમી છું, હું ચતુરસુજાણ નથી.

ઈમાન-કૂફ્રની વચ્ચે હતી જે ગાલિબને,
અધર્મ-ધર્મમાં મારે એ ખેંચતાણ નથી.

સ્વયં વિશે કશું કહેવું જ પડશે એમ કહી,
વળી કહો છો તમે, પ્રેમ છે દબાણ નથી.

તમારું સત્ય છે કે પ્રાણ શ્વાસ પર નિર્ભર,
અહીં તો શબ્દ જો લઈ લો તો પછી પ્રાણ નથી.

‘રમેશ’! ખુશ છે છ અક્ષરના નામથી જ ‘વિવેક’,
તો શું થયું કે એ તારા ઢીંચણસમાણ નથી!

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૮-૦૪-૨૦૨૬)

પીળપ તણા ફૂટે ઝરા… . . . . . . . …….ગરમાળો, ૦૨ મે ૨૦૨૬

ઊનાળો એટલે ગરમાળાના ખીલવાની ઋતુ. જેમ જેમ સૂર્ય વધુ તપે, એમ એમ ગરમાળાના અંગાંગે પીળપના ઝરા ફૂટે… ગામ આખામાં ગરમાળા ખીલવા માંડ્યા હોય એવા સમયે બધા જ પાન ખેરવી દઈને ખાલી થઈ ગયેલ ગરમાળા સાથે કવિ જે વાતચીત કરે છે એ આપણે ગયા વખતે સાંભળી… આ વખતે ખાલી થઈ ગયેલ ગરમાળો કવિને શું જવાબ આપે છે એ સાંભળીએ…

ધીર ધર, કવિ! જરા, ગણે છે શું ખરંત પાન?
ધીર ધર, તું વાત માન.

*ઘણું ઘણુંક ભાંગવું, તું ઘણ ઉઠાવ, ઓ ભુજા!* *
ખરે નહીં પરણ જૂનાં, શી વિધ ઊગશે દૂજા?
આજ રિક્ત ડાળ ડાળ, કાલ ફેર આનબાન.
ધીર ધર, તું વાત માન.

શું સૂર્ય, સૂર્યનો પ્ર-તાપ? ડર નથી મને જરા,
પ્રજાળ અંગ અંગ, છો! પીળપ તણા ફૂટે ઝરા;
બોલ, સૂર્ય સાંખશે શું મુજ પીળવંત વાન?
ગણે છે શું ખરંત પાન?

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૨-૦૪-૨૦૨૬)

(* પુણ્યસ્મરણ: સુન્દરમ્ – ઘણુંક ઘણું ભાંગવું, ઘણ ઉઠાવ, મારી ભુજા!)

સહેજ પણ ઉષ્મા કદી વર્તાય ના નિગાહમાં, શબ્દનો ગરમાળો થઈ ખરતો રહું તુજ રાહમાં… ૦૨ મે ૨૦૨૬

કર્ણિકાર! કર્ણિકાર! ક્યાં ગયા એ ઠાઠમાઠ?
કોણ સંગ બાંધી ગાંઠ?

ચીપવો શું કામ આમ મોસમોનો ગંજીપો?
ડાળ પર ખીલે છે, ફરફરે છે ફક્ત ખાલીપો,
સેંકડો હતાં, બચ્યાં ત્યાં પાન માંડ સાત-આઠ.
ક્યાં ગયા એ ઠાઠમાઠ?

પીળી પીળી સેરનાં એ ઝુમ્મરો બુઝાઈ ગ્યાં?
શીળી શીળી છાંય પ્રગટાવનાર દીપ ક્યાં?
હાય ત્યાગ! આ વિરાગ! શા ભણાવવા છે પાઠ?
કોણ સંગ બાંધી ગાંઠ?

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૧-૦૪-૨૦૨૬)

પહેલી પીળી આંખડી….. ગરમાળો…

લીલા વીલા ચહેરે પહેલી પીળી આંખડી ખૂલી,
‘આવ ઉનાળા,’ કહી ગરમાળે લગરીક લીધું ઝૂલી.

ફરકી, ફરકી, ફરકી આજે પ્રથમ સેર જ્યાં ફરકી,
‘સૂર્યદેવનું પાવન પગલું,’ કહીને કોયલ મરકી;
ક્યાંક ભૂલથી તૂટી ન જાયે પીળું ફૂલ એકાદું
ખિસકોલી એ ધ્યાન રાખતી બીજી ડાળ પર સરકી;
દેવચકલી પણ બે પળ માટે ખાવું-ગાવું ભૂલી.
‘આવ ઉનાળા,’ કહી ગરમાળે લગરીક લીધું ઝૂલી.

હવે ભલેને ગ્રીષ્મના ડિલે ફૂટતી લૂની પાંખો,
હવે ભલેને સૂરજદાદો કાઢે કરડી આંખો;
હવે ભલેને તપતા રસ્તા બોલે, અમને સાંખો
હવે આ પીળો વાન થશે ન મોસમ સામે ઝાંખો,
ડગલે પગલે શહેરમાં ખૂલશે પીળી શીળી મઢૂલી.
‘આવ ઉનાળા,’ કહી ગરમાળે લગરીક લીધું ઝૂલી.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૬-૦૩-૨૦૨૬)

શીળી મઢૂલિ….