નાળવિચ્છેદ

Female Cuckoo
(નર કોકિલ….                                                   …….૧૫-૦૪-૨૦૦૯)
(Asian Koel ~ Eudynamys scolopacea)

રંગે-રૂપે કાગડા જેવી ભાસતી કોયલને ખુલ્લામાં ઝડપવી થોડું કઠિન છે. ટહુકા કાયમ સાંભળવા મળે પરંતુ ૩૮ વર્ષની ઉંમરમાં છેક ગયા વરસે ઉનાળામાં કોયલના સાક્ષાત્ દર્શન નસીબ થયા. દેવબાગ, કર્ણાટકના જંગલમાં ખુબસૂરત કોયલ જોવા મળી (નીચેનો ફોટોગ્રાફ) અને ગઈકાલે મારા ઘર સામેના અમેરિકન કોટન પર નર કોકિલ (ઉપરનો ફોટો) ખુલ્લામાં દૃષ્ટિગોચર થઈ મને કહે, લે ! તારે મારા ફોટા પાડવા હતા ને ! પાડ હવે….

male cuckoo
(માદા કોયલ…..                    …દેવબાગ, કારવાર, કર્ણાટક, નવે-૨૦૦૮)

*

ગઈકાલે
ભયંકર ડિપ્રેશનમાં હૉસ્પિટલમાં દાખલ થયેલા કાકા
આજે ખુશખુશાલ હતા.
મારી દવાની આટલી ઝડપી અસર ?
કેમ છો કાકા ?
અરે, શું કહું ડોક્ટરસાહેબ ?
આ કંઈ હૉસ્પિટલ નથી,
આ તો હિલ-સ્ટેશન છે, હિલ-સ્ટેશન !
મેં સ્ટથૉસ્કૉપ બાજુએ મૂક્યું.
અરે સાહેબ !
અહીં હૉર્ન ઓછા સંભળાય છે અને ટહુકા વધુ…
કોયલે તો દિ’ આખામાં એક ઘડીનોય વિરામ લીધો નથી
ચકલીનું ચીં ચીં ને કબૂતરનું ઘૂ ઘૂ તો
ઘણા દહાડે કાન ભરી ભરીને સાંભળ્યું.
અને ખિસકોલીની ચિક્ ચિક્ તો શહેરમાં આવ્યો પછી પહેલીવાર સાંભળી
કાગડા, બુલબુલ, કાબર તો ઠીક,
તમારે ત્યાં તો દરજીડો પણ આવે છે…
અચ્છા ! પેલો ઝીણકી ચકલી જેવો જે આવે છે
એ દરજીડો છે ?
તમે તો કાકા ! એક નવા જ ટહુકાની ઓળખ આપી.
…એમની છાતીને અડાડ્યા વિના જ
મેં સ્ટેથોસ્કૉપ ગળામાં પાછું લટકાવી દીધું.
હું શું બોલું ?
દવા પણ શું આપું ?
તમારી સારવાર તો સમજાઈ ગઈ, કાકા
પણ આખી જિંદગી કંઈ હૉસ્પિટલમાં તો રાખી શકાવાનું નથી ને ?!

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૯-૦૪-૨૦૦૮)

(ડૉ. નગીન મોદીને સાદર અર્પણ)

  1. urvashi parekh’s avatar

    સરસ…
    ઘણી વખત ઉપાયો ખબર હોવા છતા થઈ શક્તા નથી..
    ઘણી વખત સિધા સાદા ઉપચારો ખબર જ હોતા નથી.
    મન ને શું જોઇયે છે તે પણ ખબર હોતિ નથી..
    કુદરતી વાતાવરણ આજકાલ બહુ મુશ્કેલી થિ મળે છે.
    સરસ..

    Reply

  2. bena’s avatar

    લા જ વા બ

    Reply

  3. Jayshree’s avatar

    ટહુકાની કમાલ કંઇ જેવી-તેવી તો ના જ હોય ને..!! 🙂

    Reply

  4. Dinesh Pandya’s avatar

    કોકિલ પંચમ્ બોલ બોલો….. વસંત પંચમી અને હવે તો વસંત પણ ગઇ પણ અહીં તો વર્ષા ઋતુ સુધી
    ટહુકશે!
    પ્રકૃતિથી દૂર થયેલ હતાશ માનવી ફરી કુદરતી વાતાવરણમા ખીલી ઊઠે છે.
    ખરી વાત છે – તેને ડોક્ટર દવા પણ શું આપે? સરસ!

    Reply

  5. pragnaju’s avatar

    હું શું બોલું ?
    દવા પણ શું આપું ?
    તમારી સારવાર તો સમજાઈ ગઈ, કાકા
    પણ આખી જિંદગી કંઈ હૉસ્પિટલમાં તો રાખી શકાવાનું નથી ને ?!
    ખૂબ સરસ અછાંદસની આ વાત ન ગમી! અમે દાખલ થઈએ અને…ના ના આવું વિચારાયે નહીં!
    મુંબાઈની એક હોસ્પીટાલમાં આવી સગવડ રાખી છે તે વાત યાદ આવી!
    નાળવિચ્છેદ અંગે ઘણી વાતો યાદ આવી…મારા દાદીમા કહેતા કે આપણા બ્રાહ્મણોમાં દાયણ નાળ વિચ્છેદ ન કરતી તેથી જાતે ખરી ન પડે ત્યાં સુધી મૅલીને નાની માટલીમાં મૂકી બાળક સાથે ફેરવવી પડતી! હવે તો તે અધિકાર પિતાનો ગણાય-જાણે ચાંદીની કાતરથી ઉદઘાટન !
    નાળનું લોહી બેંકમાં સાચવવા માટે ફી આપવી પડે !! અને જે માનતા હોય તે વિચ્છેદ નાળને સૂકવી કોઈ શુકનીયાળ કામે જવાનું હોય તો ટોપીમાં સીવી લઈ જાય…સ્ટૅંપ સેલને લીધે ચગેલો પ્રશ્ન પછી તો ઘણી આશા જગવી જાય છે…
    નાળવિચ્છેદ શબ્દને બદલે-‘ ઊર્વાઋકં ઈવ બંધનાત ‘જેવું સંસ્કારી નામ રાખીએ તો કેમ??

    Reply

  6. ડો.મહેશ રાવલ’s avatar

    વાહ!
    અનેક વખત સાબિત થયું છે એ, આજે તમારી હોસ્પિટલના માધ્યમે ફરી એકવાર સાબિત થયું કે,મોટાભાગના દર્દીઓ માત્ર સહાનુભૂતિ,સુગમ અભિગમ અને કેટલાક ભૂલાઈ રહેલાં માનવીય મૂલ્યોસભર વ્યવહારથી ચમત્કારિકરીતે સ્વસ્થ થઈ જતાં નોંધાયા છે,દવાઓનો ક્રમ તો ક્યાં…….ય પાછળ આવે.
    ૩૦ વર્ષ જેવો લાં……..બો ગાળો વિતાવ્યો છે મેં આ બધા વચ્ચે,એટલે તમારી આ અછાંદસ કૃતિનું હાર્દ સુપેરે સમજી શકાયું છે.
    સુંદર અને સંવેદનાસભર અભિવ્યક્તિ હંમેશા અભિનંદનની અધિકારી હોય છે.
    -અસ્તુ.

    Reply

  7. mit’s avatar

    ગજ્જર

    Reply

  8. હેમંત પુણેકર’s avatar

    સરસ કાવ્ય અને સચોટ શીર્ષક! પ્રકૃતિથી કપાયા તે નાળવિચ્છેદ જ થયો છે.

    Reply

  9. PRAFUL THAR’s avatar

    ડૉ.શ્રી વિવેકભાઇ,
    वाह भइ वाह ! खुब कही. મને તમારી રચના વાંચીને મારી પણ કોઇ હોસ્પિટલોની પળોની યાદ આવી ગઇ. ઇશ્ર્વરે તો ઘણું બનાવીને ઘણું આપ્યું છે પણ માનવી તે અનાયાસે જ પૈસા ખર્ચીને માણી શકે છે. આને કહેવાય કુદરતની લીલા.
    લી.પ્રફુલ ઠાર

    Reply

  10. Ankita Patel’s avatar

    અરે તમે તો મને બિમાર પડવાનુ લાલચ આપી રહ્યા છો. હવે તો મન થાય કે એક વાર તમારા પક્ષીને મળવા માટે બિમાર થાઊ.

    Reply

  11. Hemant Vaidya’s avatar

    કુદરતી વાતાવરણ આજકાલ બહુ મુશ્કેલી થિ મળે છે.
    સરસ..

    Reply

  12. minaz’s avatar

    બહુજ સરસ આવુ વાતાવરણ માણવા બીમાર પડવાનુ મન થાય

    મિનાઝ્

    Reply

  13. jitesh’s avatar

    સરસ
    સરસ

    Reply

  14. jitesh’s avatar

    સરસ..
    પ્રેમ એટ્લે કે તર્જની ના ટેરવે અનુભવેલુ સ્પ્ન્દન
    પ્રેમ એટ્લે કે અદાબીડ ધરતી પર ફેલાયેલા સુકા પાદડા ચાલતી વખતે સમ્ભરાતો પગરવ

    પ્રેમ એટ્લે કે હુફ ના ઓથા હેથળ હક જમાવવા નિ કિનખાબી ચાલ

    Reply

  15. indravadan gvyas’s avatar

    ડો,વિવેક્ આવતા ઓક્ટોબરમાં એક પથારી મારી આપની હોસ્પિટલમાં રીઝર્વ રાખશો.પંખીઓના ટહુકા થેરપી માટે.હુ ભારત આવુ છું.
    સરસ કવિતા.

    Reply

  16. jatin’s avatar

    મને તો એમ થાય કે હવે આ વાતાવરન જોવ મલ્સે કે નહિરિ આ યુગ આવ્સે કે નહિ ????????????????????????????????????????????????????આવ્સે તેવો અમ્ને વિશ્વાસ હોય જ ને

    Reply

  17. સુનિલ શાહ’s avatar

    ઘરમાંથી ગુમ થયેલ ટહુકા હૉસ્પિટલમાં સંભળાયા એ હૉસ્પિટલ અને ડૉકટરને સલામ.

    Reply

  18. મીના છેડા’s avatar

    સરસ

    Reply

  19. harilal soni’s avatar

    જિવન મા અનુભવા

    તિ સુક્શ્મ વાતોને ખુબજ સુન્દર રિતે કવિતા મા રજુ કરવાનિ આપનિ કલા અતિ સરસ અભિનન્દન હરિલાલ સોનિ અન્જાર

    Reply

  20. Pancham Shukla’s avatar

    સુંદર રચના.

    Reply

  21. DILIP CHEVLI’s avatar

    વિવેકભાઇ તમે તો કમાલ છો.
    સરસ
    દિલીપ ચેવલી.

    Reply

  22. manvant’s avatar

    બિમાર કોયલ છુઁ. દાખલ કરશો તમારા દવાખાનામાઁ ?

    Reply

  23. Hemantgiri S. Goswami’s avatar

    હમમ હુ નસિબદાર છુ કેમકે મારા ઘ૨ પાસે ઘણા પંખી આવે છે

    Reply

  24. bhogi’s avatar

    ખુલ્લામાં દૃષ્ટિગોચર થઈ મને કહે, લે ! તારે મારા ફોટા પાડવા હતા ને ! પાડ હવે….
    GR8 observation and narration !

    Reply

  25. KAPIL DAVE’s avatar

    ખુબજ સરસ

    અને નવે-૨૦૦૯ માં પાડેલો ફોટો સરસ છે.

    Reply

  26. Dr.Hiteshkumar M.Chauhan’s avatar

    જય શ્રીકૃષ્ણ વિવેકભાઈ,
    ખુબ સરળ શબ્દોમાં આપે તો ઘણું બધું કહી દીધું. આજના આ સિમેન્ટ કોંક્રીટના જંગલમાં પ્રકૃતિ થી તો જાણે આપણે વિમુખ થઈ મોં જ જાણે ફેરવી લીધું છે અને જ્યારે એ સમ્જાય છે ત્યારે કોઈ દવાની જરૂર રહેતી નથી.

    …એમની છાતીને અડાડ્યા વિના જ
    મેં સ્ટેથોસ્કૉપ ગળામાં પાછું લટકાવી દીધું.
    હું શું બોલું ?
    દવા પણ શું આપું ?
    તમારી સારવાર તો સમજાઈ ગઈ, કાકા
    પણ આખી જિંદગી કંઈ હૉસ્પિટલમાં તો રાખી શકાવાનું નથી ને ?!

    સુંદર રચના.

    Reply

  27. Lata Hirani’s avatar

    નર કોકિલ અને માદા કોકિલના રૂપમાં આટલો ફેર હોય એ આ ફોટા જોયા પછી ખબર પડી

    thanks

    Reply

  28. Lata Hirani’s avatar

    ચકલીઓ અદ્રશ્ય થઇ ગઇ છે. અમદાવાદ તો સમજ્યા પણ અહીં વિદ્યાનગરમાં પણ જોવા નથી મળતી. થોડાક મહિના પહેલાં ક્યાંક નજરે ચડી હતી તો દિવસો સુધી મનમાં આનંદ ફેલાઇ ગયો હતો. તમારી કવિતાએ ચકલીનું ચીઁ ચીં સંભળાવી દીધું.

    Reply

  29. વિવેક’s avatar

    પ્રિય કપિલભાઈ,

    ક્યારેક આવી ભૂલ થઈ જાય… નવેમ્બર-2009…. સુધારી લીધું છે…

    આભાર !

    Reply

  30. chetan framewala’s avatar

    પ્રાકૃતિક ચિકિત્સા આને જ કહેવાય , ખરું ને?
    સુંદર રચના.

    જય ગુર્જરી,
    ચેતન ફ્રેમવાલા

    Reply

  31. ભાવના શુક્લ’s avatar

    અહી ન્યુજર્સી માતો ચકલીઓ ક્યા શોધવા જઈએ પણ હા અનેક નવા (આમ તો અમે નવા..) ટહુકાઓ કાને અથડાઈને જ્યારે પાછા ફરી જાય છે……ત્યારે અહી સાઈટ પર દોડી આવીએ છીએ.

    Reply

  32. ઊર્મિ’s avatar

    આ તો અમને ય માંદા થઈને તારી હોસ્પિટલમાં ભરતી થઈ જવાનું મન થઈ ગયું…! 🙂

    Reply

  33. radhika’s avatar

    સરસ
    તમારી સાઈટ એક સારા ————- ની ગરજ સારે છે ખોવાતી અને ભુલાતી ઘણી વાતો અહીં મળીં આવે ત્યારે આનંદ આવે છે
    (ખાલી જગ્યા એ માટે રાખી છે ઊપમા આપવા લાયક શબ્દ મને ન જડયો.)

    Reply

  34. Vipool Kalyani’s avatar

    Congratulations. It is a sheer delight to see further two birds, descriptions and good poem.

    You, Vivekbhai, have now earned a very fond corner within my mantle.

    Reply

  35. anil parikh’s avatar

    koyalno tahuko Aapna Saherna Ghongatma gumay gayo che

    Reply

  36. kanti Vachhani’s avatar

    નર કોકિલ અને માદા કોકિલના રૂપમાં આટલો ફેર હોય તેમ
    મારા ખ્યાલ થી બન્ને નો આવાજ પણ અલગ હોય છે…..

    મે તેને બહુ ધ્યાન થી સાંભળેલ છે.

    Reply

  37. Sandip’s avatar

    Superb Vivekbhai! Beautiful pictures, lovely words!

    HEART GONE GARDEN GARDEN

    Reply

  38. bakulesh desai’s avatar

    HI ! NICE TOPIX… LOVLY PRESENTATION… IS THERE A CONDUCTED TOURS 2 WATCH kokils ? NICE DIALOGUE BETWEEN THE kaka & the doctor. congratulations on such a nice presentation !! keep it up

    i have just started to develope a blog po wordpress.com

    all are requested to visit bakuleshdesai@wordpress.com your responses r welcome… thnx

    Reply

  39. P Shah’s avatar

    દવા-દુવાની અસર નથી અણજાણી
    ભઈ, ટહુકાની અસર તો આજે જાણી

    Reply

  40. satish’s avatar

    sme time it is not possible to expressyor feelings in words , you have done through: Koyal” hats off to you please keep it up

    Reply

  41. Maheshchandra  Naik’s avatar

    ડો. વિવેક્ભાઈ અભિનદન અને કેનેડામા પક્ષીઓ જોવા મળે છે પરન્તુ ઓળખવા માટે તો આપની જ મુલાકાત લેવી જ રહી સમય ફાળવશો ને?????????????? સુરત દિવાળી પછી આવવાનુ વિચારી રહ્યો છુ, શ્રી મનહરભાઈની સ્મ્રુતિઓને યાદ કરીશુ.
    સરસ ફોટોગ્રાફ્સને શબ્દો પણ્ દિલન સ્પર્શિ ગયા, આભાર્………………………

    Reply

  42. Kishore Modi’s avatar

    ખૂબ સરસ વિવેકભાઈ અભિનન્દન

    Reply

  43. mahesh dalal’s avatar

    વાહ વાહ્… સરસ્

    Reply

  44. Govind Maru’s avatar

    ડો. વીવેકભાઈ,
    સરસ…..
    આપની હિલ-સ્ટેશનરુપી હૉસ્પિટલની મુલાકાત લેવાનું મન છે….

    Reply

  45. Jolly’s avatar

    ખરેખર હદય ને સ્પસ્શિઇ ગયુ આ ગેીત તમારુ, કોયલ ના જોજનો દુર્ર ભુત્કઆલમા સમ્ભલેલ સ્વર યાદ આવિ ગયા….સાચુ જ કહ્ય ચે કેત્લક રોગો નિ દવા જ કઐ નવિન હોય ચે……અને કેતલક તબિબ નિ શૈલિજ કૈક નવિન હોય ચે.

    Reply

  46. Aradhana Bhatt’s avatar

    સહાનુભૂતિ અને નિસર્ગનો સંસર્ગ કેવો જાદુ કરે છે! ખૂબ સરસ કાવ્ય!

    Reply

  47. utsavraval’s avatar

    આભાર સર મજા આવ ગઇ ……………

    Reply

  48. Bankim Raval’s avatar

    વાહ ,વાહ,-બ્હોત અચ્છે !સરસ ગઝલ તથા સ્વરાંકન.

    Reply

  49. Bankim Raval’s avatar

    સૉરી,આઈ મીન સરસ અછાંદસ.

    Reply

  50. Pinki’s avatar

    સરસ વિષયવસ્તુ !!

    “Nature” સાથે naturally અનુસંધાન હોવું જ જોઈએ.

    Reply

  51. kirankumar chauhan’s avatar

    હુંય રૂપાળો, મજાનો રોગ શોધું છું હવે,
    આપને ત્યાં આવવા સંજોગ શોધું છું હવે.

    Reply

  52. shailesh’s avatar

    ત્મરેસથ્

    Reply

  53. DR.MAULIK SHAH’s avatar

    ખૂબ માર્મિક વાત !

    માનસ ચિકિત્સકોએ ખાસ નોંધ લીધી હશે. !
    સમાજશાસ્ત્રીઓ એ નોંધ લીધી હશે.!
    વુધ્ધોએ નોંધ લીધી હશે.!
    પર્યાવરણ શાસ્ત્રીઓ એ નોંધ લીધી હશે.!

    પણ શું મેં નોંધ લીધી અને એક વુક્ષ વાવ્યુ ? શું મેં નોંધ લીધીને પક્ષીને પાણી માટે કુંડુ બાંધ્યુ ?

    પણ બોસ મેં નોંધ લીધી અને નોંધ નોંધાવીને !!!…

    Reply

  54. Shah Pravinchandra Kasturchand’s avatar

    પ્રકૃતિ-વિચ્છેદ ખરેખર માનવીને માંદગીના બિછાનામાં ધકેલે છે.

    Reply

Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *