કયો પગ લઈ કયા પાણીમાં હું યુગોયુગોથી ઊભો હતો ?
હું ન શ્વાસ એકે ઝીલી શક્યો, કયું ધ્યાન રહી ગયું ધ્યાનમાં ?

kya kahu ,fantastic,

કયો પગ લઈ કયા પાણીમાં હું યુગોયુગોથી ઊભો હતો ?
હતી માછલી તો ઘણી છતાં હું રહી ગયો કયા ધ્યાનમાં ?

ખુબ જ સરસ
-ashoka

End of gazal is very best. it realy touch my soul. fantastic.

ગઝલના જે પ્રતિભાવ આપ સૌએ આપ્યા છે એ બદલ આપ સૌનો ઋણી છું. બેમાંથી કયો શેર નક્કી કરવો અથવા બંનેનો જ છેદ ઊડાડી દેવો-એમ ત્રણ વિકલ્પોમાંથી મોટાભાગના મિત્રોએ માછલીવાળો શેર પસંદ કર્યો છે. ઉત્તમભાઈ જેવાએ એ શેર અતિપ્રકટ હોવાનો ભય પણ દર્શાવ્યો. ગુંજનભાઈએ બંને વિકલ્પો બીજા મિસરામાં નબળા સિદ્ધ થતા હોવાનો મત પણ આપ્યો. પ્રવીણભાઈએ કવિતા કરીને સાફ કહી દીધું કે કવિનું કામ પીડા ભોગવીને પ્રસવ કરવાનું છે. જન્મનાર બાળક કેવું હોય એની ચિંતા કરવાનું નહીં.

હું હજી મારી જાતને આ કવિતાથી કદાચ અલગી કરી શક્યો નથી. એટલે હાલના તબક્કે મારા માટે પણ આ કામ કપરું જ છે. રઈશભાઈએ માછલીની જગ્યાએ મત્સ્યનો વિકલ્પ આપ્યો પણ એ મને યોગ્ય લાગ્યો નથી. પહેલા મિસરામાં જ્યારે બગલાનું ચિત્રાંકન થતું દેખાય છે અને માછલીને પકડવાની વાત આવે ત્યારે બગભગત અને માછલી- આ બે જ શબ્દ યાદ આવે, મત્સ્ય શબ્દ એ પરિપ્રેક્ષ્યમાં આગંતુક લાગે. પણ જો અર્જુનની વાત કરવાની હોય તો મત્સ્ય શબ્દ જ અનાયાસ જણાય, માછલી શબ્દ ત્યાં ખરાબ લાગે.

માછલી શબ્દ વાપરવાથી મારી દૃષ્ટિએ પહેલા મિસરામાં રચાતું બગલાનું ચિત્ર પૂર્ણ થાય છે પણ એ શેર થોડો અતિપ્રકટતાના દોષથી મુક્ત રહી શક્તો નથી.

શ્વાસ શબ્દ વાપરવાથી વાચકને થોડી ક્ષણો માટે ત્યાં અટકાવી દઈ શકાય છે કેમકે પહેલી પંક્તિમાં ઊભુ થતું બગલાનું ચિત્ર એક ઝાટકે ત્યાં પૂરું થતું નથી અને ભાવકને આ શું છે એમ વિચારવાની ફરજ પડે છે. શ્વાસ ‘ઝીલવા’ની પ્રક્રિયા જોકે ફરીથી બગલાને એ પંક્તિમાં પાછો ખેંચી આણે છે અને ચિત્ર સાવ અધૂરું ભાસતું નથી…

…છતાં ય આ ગઝલ આમ જ અધૂરી છોડીને હાલ હું આગળ વધું છું. સમયના ગર્ભમાં ક્યારેક ફરીથી એની સાથે અનુસંધાન લખાયું હશે તો પાછો અહીં જરૂર આવીશ… ત્યાં સુધી આપ સૌ મિત્રોનો ફરી એકવાર ખૂબ ખૂબ આભાર…

અથવા#

કયો પગ લઈ કયા પાણીમાં હું યુગોયુગોથી ઊભો હતો ?
હું ન શ્વાસ એકે ઝીલી શક્યો, કયું ધ્યાન રહી ગયું ધ્યાનમાં ? #

બન્ને અશઆર (પંક્તિઓ) દૃષ્ટિકોણના વૈવિદ્ય પ્રમાણે સરખા જ પ્રસ્તુત છે.
પહેલો શેર પરંપરાગત ગઝલકારનો છે તો બીજો સહજ રીતે ઉઘડતા કવિની અકળ મોમેંટનો સ્નેપશૉટ છે. અંગત રીતે બીજો શેર મને વધુ કાવ્યાત્મક લાગ્યો.

ગઝલનો છ્ંદ સરસ છે.