ગઝલ

You are currently browsing the archive for the ગઝલ category.

evening by Vivek Tailor
(સાંજનું વાતાવરણ….                  ….આલ્બર્ટ હૉલ, જયપુર, ૨૦૧૪)

*

જિંદગી ! આ કેવી ક્ષણ છે !
સાંજનું વાતાવરણ છે,
તું નથી, તારાં સ્મરણ છે…

ના રહ્યો રસ્તામાં રસ્તો,
ભીંત થઈને સામું હસતો,
એક ‘ના’ કેવી ભીષણ છે !

રાહના ખૂટ્યાં છે અંજળ,
આંસુ નામે ફક્ત મૃગજળ,
આંખ નામે કોરું રણ છે.

કાચ છોડી સાચમાં જો,
થોડું થોડું જાતમાં જો,
આ જ સાચું ધ્યાન પણ છે.

લાખ ના પણ ત્યાં જ દોડે,
ત્યાં જ જઈ જઈ માથાં ફોડે,
શું ચરણનું આચરણ છે ?!

આભમાં આઘા ભમો તો,
ગીધડાં ! બે પળ ખમો તો..
તાજું સગપણનું મરણ છે.

શું હવા, પાણી કે ખોરાક ?
આ જ મારા રક્તકણ છે
તું નથી, તારાં સ્મરણ છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૨-૦૯-૨૦૧૫)

*

sunset by Vivek Tailor
(સૂર્યોદય…..                                              ….પુષ્કર, ૨૦૧૪)

vmtailor.com
(સાંજના પડછાયા…                                 …પચમઢી, મે-૨૦૧૫)

*

શબ્દની છેલ્લી ગલીમાં, અર્થથી આગળ જરા,
મૌનની પેલી તરફ ઊભો છું હું, સાંભળ જરા.

આમ હું પથ્થર સમો છું, આમ છું કાગળ જરા,
થાઉં સાંગોપાંગ ભીનો, વરસે જ્યાં વાદળ જરા.

તું મને જોતાની સાથે ઓળખી લેશે, ન ડર;
ખુશબૂ પહેરીને ઊભો છું, છાંટીને ઝાકળ જરા.

હાથમાં લઈ હાથ ચલ, સંભાવનાની ઓ તરફ,
બે’ક ડગલાં છો સ્મરણનાં રહી જતાં પાછળ જરા.

હુંય તારી જેમ ઓગળવા હવે તૈયાર છું,
શું કરું છૂટતી નથી મારાથી આ સાંકળ જરા…

સાંજના પડછાયા જેવી જિંદગીનું શું કરું ?
હું વધું આગળ જરા ત્યાં એ ખસે પાછળ જરા.

આ શરાફત કેળવેલી છે હજારો જન્મથી,
જો, ભીતર અડકી તો જો, કેવો છે વડવાનળ જરા !

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૦-૦૪-૨૦૧૫)

*

vmtailor.com
(ખુશબૂ પહેરીને ઊભો છું………                    …પચમઢી, મે-૨૦૧૫)

mosque by Vivek Tailor

*

“શબ્દો છે શ્વાસ મારા”ની આ ૫૦૦મી પૉસ્ટ પર આપ સહુનું હાર્દિક સ્વાગત છે… આપનો જે સ્નેહ મળતો રહ્યો છે એ જ સ્નેહ અનવરત મળતો રહેશે એજ આશા…

*

આભથી વરસે છે જે એ હું જ છું,
ને નીચે તરસે છે જે એ હું જ છું.

જાણે છે તું : જાણું છું, તું જાણે છે-
કાય-વાક્-મનસે છે જે એ હું જ છું.

તું ઘડી કૃષ્ણાય તો સમજી શકે-
હર ઘડી તલસે છે જે એ હું જ છું.

શહેરના અક્કેક ભીષ્મો જાણે છે:
‘હર ક્ષણે વણસે છે જે એ હું જ છું.’

આયના ! તું બે’ક પળ વચ્ચેથી ખસ,
રૂબરૂ ચડસે છે જે એ હું જ છું.

તું ગઝલના અક્ષરો ચીરી તો જો…
મૌન થઈ કણસે છે જે એ હું જ છું.

આંખમાં આંખો પરોવી કહી તો જો –
‘સારે કે નરસે છે જે એ હું જ છું.’

હાથ લંબાવી, લે ઝીલી લે મને,
આભથી વરસે છે જે એ હું જ છું.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૧૫-૦૯-૨૦૧૩)

*

prayer by Vivek Tailor

P6042464
(રણ મહીં ખીલ્યો છું…..                    ….નુબ્રા વેલી, લદાખ, જુન-૨૦૧૩)

*

સહુ મિત્રોને દિવાળીની શુભકામનાઓ તથા નૂતન વર્ષની હાર્દિક વધાઈ….

*

સ્હેજ ખરડાયો છું એ તકલીફ છે ?
ખૂબ પંકાયો છું એ તકલીફ છે.

રણ મહીં ખીલ્યો છું એ તકલીફ છે,
સાવ વણમાંગ્યો છું એ તકલીફ છે.

હું કશું સમજ્યો નથી એવું નથી,
હું બધું સમજ્યો છું એ તકલીફ છે.

તેં ગુમાવ્યાની છે તકલીફ કે પછી,
હું બધું પામ્યો છું એ તકલીફ છે ?

ધર્મ તારો, કર્મ એનું, તે છતાં
હું જ શસ્ત્રાયો છું એ તકલીફ છે.

રાત્રે તારામાં ભળું છું, ના ગમ્યું ?
તારો પડછાયો છું એ તકલીફ છે ?

યાદ ખર્ચી ખર્ચીને જીવવા જતાં
હું જ ખર્ચાયો છું એ તકલીફ છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૨૪-૦૮-૨૦૧૪)

*

IMG_1131
(ખારપાટ…..                           ….ભાવનગર હાઇ-વે, એપ્રિલ, ૨૦૧૪)

PA312667
(જે રીતે ટોચથી….                 ….ડાંગ, 2011)

*

સતત કંઈક નવું અને જરા હટ-કે કરવાની મારી ખંજવાળના પરિણામસ્વરૂપ આજે આપ સહુ માટે આ દોઢવેલી ગઝલનો વિશિષ્ટ પ્રયોગ… ઉલા મિસરા (પ્રથમ પંક્તિ)માં ગાલગાના પાંચ આવર્તન અને સાની મિસરા (બીજી પંક્તિ) માં ગાલગાના ત્રણ આવર્તન… આશા છે મારા બીજા પ્રયોગોની જેમ આ પ્રયોગ પણ આપને ગમશે…

*

જે રીતે ટોચથી એકધારું પડે છે ઝરણ,
એમ મારામાં તારું સ્મરણ.

એ રીતે શ્વાસમાં પહેરું છું હું ગઝલનું રટણ,
એ જ ના હોય કંઠાભરણ !

જ્યાંથી બે માર્ગ ફંટાયા હંમેશ માટે એ ક્ષણ,
ત્યાં જ અટકી ગયો છું હું, પણ…

જિંદગી ઝંખતી – કો’ક દિ થાય વૈયાકરણ,
હાય હૈયું ! અભણનું અભણ.

કોણ શોધી શક્યું, કોણ શોધી શકે, પ્રેમમાં-
શી રીતે થાય હૈયાંતરણ ?

એ જ આશે હું વાંચું છું આ ચોપડી કે હશે
ક્યાંક એ નામનું અવતરણ.

ખિસ્સું એકેય ખોલાય નહીં શબ્દનું તારે ત્યાં
એટલું મૌન વાતાવરણ.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૯-૦૨-૨૦૧૪)

*

IMG_8823
(બે માર્ગ….                                 …ભરતપુર, ફેબ્રુ, 2014)

boats by Vivek Tailor
(આ મારા શ્વાસની હોડી….                      …અંડમાન, નવેમ્બર, ૨૦૧૩)

*

કિનારા આંબવા દોડી,
આ મારા શ્વાસની હોડી.

બધી મંઝિલ છે ફોગટ, જો
મળે મઝધારને છોડી.

અહીં સ્વપ્નો કલરફુલ છે,
અને જીવન છે રાખોડી.

ન આવો વાતમાં એની,
છે મનજીભાઈ હાંકોડી.

હકીકત યાદની છે આ જ,
હજી થોડી.. હજી થોડી…

અરીસા જેવી ઇચ્છાઓ,
મૂરખના જામ ! તેં ફોડી…

રુધિરના રથની સાથોસાથ,
ફકત મેં વેદના જોડી.

અવર છે વ્યર્થ સઘળું, જો
શીખી લો એક ડિઅરનો ‘ડી’.

શબદની ભીંત પર છું સ્થિર,
હુ ખીલો મૌનનો ખોડી.

લખું છું હું ગઝલ હરપળ,
તને ક્યારે મેં તરછોડી ?

વિરોધાભાસ તો જુઓ !
‘વિવેક’ છે ને છે વાતોડી.

-વિવેક મનહર ટેલર
(૨૦-૦૧-૨૦૧૩)

*

evening by Vivek Tailor
(અહીં સ્વપ્નો કલરફૂલ છે….         …સૂર્યાસ્ત, રાધાનગર બીચ, અંડમાન, નવે., ૧૪)

camp fire by Vivek Tailor
(આનંદ…                          …નામેરી, અરુણાચલ પ્રદેશ, નવે. ૨૦૧૦)

*

‘ए दिल-ए-नादान, आरजू क्या है ? जूस्तजू क्या है?’ – આ ગીત પહેલેથી પ્રિય. “ગાલગાગાગા”ના આવર્તન લઈ લખાયેલ બીજી કોઈ ગઝલ કદી નજરમાં ચડી જ નહીં. આ છંદ વાપરીને ગઝલ લખવાનું જેટલીવાર વિચાર્યું, લખી જ શક્યો નહીં… અચાનક લેહ-લદાખની ધરતી પર આ છંદમાં, પણ એક જ આવર્તનમાં, આ ગઝલ કાગળ-પેન વળોટીને સીધી મોબાઇલમાં જ ટાઇપ થઈ ગઈ…

*

આપણી વાતો,
કેટલી રાતો ?

એક માણસ છે-
કેટલી જાતો ?

દાઢીની જેમ જ,
વાઢી છે રાતો.

તું વગરનો હું ?
છું તો છું ક્યાં તો ?

તું અને શબ્દો,
શ્વાસનો નાતો.

શબ્દ છે ને શ્વાસ,
કોણ ચડિયાતો ?

મૌન થઈ થઈને
શબ્દ પડઘાતો

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૬-૦૬-૨૦૧૩)

*

evening by Vivek Tailor
(આનંદ…                          …નામેરી, અરુણાચલ પ્રદેશ, નવે. ૨૦૧૦)

P6090171
(સપનાં અનલિમિટેડ…..                               …લદાખી કન્યા, 2013)

*

(ગઝલ-સૉનેટ)

થોડાં સપનાં, થોડી ઇચ્છા, થોડી વાતો લાવી છું,
હાથ ભલે ખાલી લાગે પણ કંઈ સોગાતો લાવી છું.
પાળી-પોષી જીવની માફક પળ-પળ જે ઉછેર્યાં છે,
એંઠાં બોર સમાં એ એક-એક દિ’ ને રાતો લાવી છું.
ફેસબુક-વૉટ્સએપ-ફોનની પેલી બાજુ તું જડશે કેવો?
રંગ કલ્પનાઓનો વાસ્તવથી ચડિયાતો લાવી છું.
પાગલ-શાણી, શાંત-ત્સુનામી, નિર્ભીક-ભીરુ-શરમાતી,
એક જાતની ભીતર જાણે કેટલી જાતો લાવી છું.

પણ શું સઘળું લઈ આવવામાં હું શું સાચે ફાવી છું?
કે તારી સામે હું બિલકુલ ખાલી હાથે આવી છું?
મારાં સપનાં, મારી ઇચ્છા, મારી વાતો લાવી છું ?
કે હું કેવળ કલ્પન છું ને વાસ્તવ ઉપર હાવી છું ?
તું સામે આવ્યો જ્યાં હું ખુદને સાવ જ લાગી ખાલી
હું અહીંયાં આવી તો ગઈ છું પણ શું સાચે આવી છું?

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૫-૦૯-૨૦૧૩)

*

ગઝલના લક્ષણો: મત્લા, રદીફ-કાફિયા, શેર, છંદ. (અષ્ટક પછી ષટકમાં આવતા ભાવપલટા માટે નવા મત્લા અને નવા રદીફ-કાફિયા)
સોનેટના લક્ષણો: પંક્તિસંખ્યા, અષ્ટક-શતકનું સ્વરૂપબંધારણ, અષ્ટક પછી ભાવપલટો, અંતિમ પંક્તિઓમાં ચોટ, છંદ (?બત્રીસો સવૈયો)

woman
(એક અને અનંત….                               ….હુડસર, નુબ્રા વેલી, મે 2013)

Buddha by Vivek Tailor
(હર્ષ નિરંતર…                                        ….લદાખ, મે-૨૦૧૩)

*

તમારી જાતને સમજી શકો તો જાત ખોટી છે,
નકર કહેજો મને, સાહેબ ! તમારી વાત ખોટી છે.

હથેળીમાં લખાયેલી મરણની ઘાત ખોટી છે,#
છે તારો હાથ એ સાચું, બીજી સૌ વાત ખોટી છે.

ધરમના આયનામાં અન્ય પણ નજરે ચડે તો ઠીક,
નહિંતર શ્લોક સૌ ખોટા, બધી આયાત ખોટી છે.

સનાતન સત્ય છે ભીતર નિરંતર હર્ષ હો બસ એ જ,
બધી તકલીફ, દુઃખ-દર્દો તણી આયાત ખોટી છે.

મિલનની એક ક્ષણ આપી શકો તો ઠીક છે બાકી
જુદાઈની સમંદર જેવડી ખેરાત ખોટી છે.

તું આવી ત્યારથી મારે તો છે અજવાસ, બસ અજવાસ,
ઉતારી એણે જે ધરતી ઉપર એ રાત ખોટી છે.

છે કેવળ ભ્રમ તમારા નામની પાછળના લટકણિયાં,
હકીકતમાં, મૂષકજી ! પૂંછ સાતેસાત ખોટી છે.

નિરંતર ઉત્ખનન ચાલુ ને કંઈ પણ હાથ ના આવે,
તો સમજો શ્વાસની આ સઘળી યાતાયાત ખોટી છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(જુલાઈ-૨૦૧૩)

(# = પંક્તિસૌજન્ય: વિધિ પટેલ)

*

Night at Dubai by Vivek Tailor
(રાત…                                           ….દુબઈ, નવેમ્બર-૨૦૧૨)

flowers by Vivek
(પુંકેસરની છાતી…                   …લેહની ધરતી પરથી, જુન, ૨૦૧૩)

*

સવાર ફાટી પડી, આ શી ઘડબડાટી છે ?
નિયત આ રાતની શા માટે આજે ખાટી છે ?

યુગો પછી આ પુંકેસરની છાતી ફાટી છે,
નિતાંત પાનખરે શેની આ ગુલાંટી છે ?

ઉષરભૂમિને શું જુએ છે ? હા, એ હું જ છું પણ
તું આવ, ત્યાં જો કઈ શક્યતાઓ દાટી છે ?

એ લાગણીનું બીજું નામ આપવું શું, કહો
ડૂબો જ્યાં તળ સુધી પણ થાય કે સપાટી છે.

પસાર થઈ ગઈ છે ટ્રેન હડબડાટીમાં,
ને પ્લેટફૉર્મે હજી એ જ ધણધણાટી છે !

મને લૂંટી જ લે છે, જ્યારે જ્યારે આવે છે
આ તારી યાદ છે કે ગામનો તલાટી છે ?

ગઝલમાં તું જ તું, તારા વિચાર, તારી વાત,
અમે મફતમાં છતાં પણ પ્રસિદ્ધિ ખાટી છે.

ચકિત ન થા તું, પ્રલાપોથી કોરા કાગળના,
ગઝલ ! તું હોય નહીં એ જ સનસનાટી છે…

વકી છે, આજે પ્રથમવાર એ નજર ફેંકે,
ગઝલની આખીય કાયામાં ઝણઝણાટી છે.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૦૨/૦૩-૦૪-૨૦૧૩)

*

Pangong Tso by Vivek
(શાંત…                              ….પેન્ગૉન્ગ ત્સો, લદાખ, જુન, ૨૦૧૩)

« Older entries § Newer entries »