જીવતો જાગતો માણસ ફૂટ્યો…

જીવતો જાગતો માણસ ફૂટ્યો,
શ્વાસ છૂટ્યો વિશ્વાસ જ્યાં ખૂટ્યો.

ફૂટ્યા એ સૌ બોમ્બ હતા, બસ ?
મર્યા જે એ સૌ શું માત્ર માણસ ?
પાંપણમાં જે ધ્વસ્ત થયાં તે
ખાલી સપનાંઓ, આઠ-નવ-દસ?
માણસની અંદરથી કોઈએ આખેઆખો માણસ લૂંટ્યો.

કેટલાં સપનાં, ઈચ્છા કંઈ કંઈ
ઢળતો સૂરજ આવતો’તો લઈ;
નાના કલરવ, છાનાં પગરવ,
રાહ જુએ સૌ દરવાજા થઈ
એક ધડાકે એક જીવનમાં કેટલાનો ગુલદસ્તો તૂટ્યો !

થશે પૂરી શું માંગ તમારી,
નિર્દોષોને જાનથી મારી ?
મોત છે શું ઈલાજ જીવનનો?
છે નાદાની કે બિમારી ?
ઈચ્છા બર ના આવે તો પણ સદીઓથી ચાલે આ કૃત્યો.

આતતાયીને ફાંસી આપો,
પણ પહેલાં ભીતર તો ઝાંકો;
છે શરીર તો એક જ સૌના,
અલગ-અલગ શાને પડછાયો?
એક જ માના પેટની પાટી, કોણે આવો એકડો ઘૂંટ્યો ?
જીવતો જાગતો માણસ ફૂટ્યો.

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૧-૦૭-૨૦૦૬, ૩૦-૦૭-૨૦૦૮)

૧૧ જુલાઈ, ૨૦૦૬ના રોજ મુંબઈમાં ટ્રેનમાં થયેલા બૉમ્બ વિસ્ફોટ વખતે લખેલું આ ગીત આ બ્લૉગને માત્ર ગઝલના બ્લૉગમાંથી કવિતાઓના ગુલદસ્તામાં ફેરવતી પહેલી રચના હતી. એ વખતે લયની દૃષ્ટિએ આ ગીત ઘણી જગ્યાએ ખોડંગાતું હતું. આજે પણ મારી સમજ પ્રમાણે લયમાં કરેલા ફેરફાર બાદ પણ અહીં લય પાક્કો ન થયો હોય એ બનવાજોગ છે. બેંગ્લોર અને બાદમાં અમદાવાદમાં ઉપરાછાપરી થયેલા ઢગલાબંધ બૉમ્બ વિસ્ફોટ અને સુરતમાંથી જડી આવેલ અઢી ડઝનથી પણ વધુ મોતના જીવતા સામાન સમા બૉમ્બના કારણે અસ્તવ્યસ્ત થયેલા માનસને પ્રસ્તુત કરતું આ ગીત કોઈ એકને પણ સ્પર્શી શકે તો ઘણું…

61 comments

  1. Kartik Mistry’s avatar

    સ્પર્શી ગયું છે..

  2. Radhika’s avatar

    નાના કલરવ, છાનાં પગરવ,
    રાહ જુએ સૌ દરવાજા થઈ!

    ર્હદયસ્પર્શી વાત છે………

  3. SV’s avatar

    Sensitively written. The reality is grim and sad.

  4. pragnaju’s avatar

    સાંપ્રત કાળને અનુરુપ રચના
    પણ પહેલાં ભીતર તો ઝાંકો;
    છે શરીર તો એક જ સૌના,
    અલગ-અલગ શાને પડછાયો?
    એક જ માના પેટની પાટી, કોણે આવો એકડો ઘૂંટ્યો ?
    જીવતો જાગતો માણસ ફૂટ્યો.
    વિચારનાં વમળ થવા લાગ્યાં
    ભીતર આંતર મનમાં ઝંકાર થવા લાગ્યો.
    કૃત્ય અટકાવી શકાય પણ વૃતિ…?
    અમારા મહીલા મંડળને જેલમાં રાખડી બાધવાના પ્રોગ્રામ વખતે કહેલું કે વૃતિની દ્રુષ્ટીએ કેદીઓ
    પકડાઈ ગયેલા છે અને આપણે…?

  5. vijay shah’s avatar

    સ્પર્શી ગયુ અને હચમચાવી ગયુ વિચાર સૃષ્ટીને

  6. paresh johnson & johnson’s avatar

    very very nice

  7. સુનીલ શાહ’s avatar

    આતતાયીને ફાંસી આપો,
    પણ પહેલાં ભીતર તો ઝાંકો;
    છે શરીર તો એક જ સૌના,
    અલગ-અલગ શાને પડછાયો?

    આખેઆખી– વેદના ભીની કવિતા ગમી–સ્પર્શી ગઈ.

  8. ડૉ.મહેશ રાવલ’s avatar

    મોતના જીવતા સામાન સમા અસ્તવ્યસ્ત થયેલા આતતાયી માનસને પ્રસ્તુત કરતું આ ગીત,કોઈ એક કહેવાતા માણસને પણ સ્પર્શી શકે તો ય ઘણું…..!
    મને તો એમ કહેવું જ વધુ વ્યાજબી લાગે છે !!!!
    છતાં,એ પ્રશ્ન તો ઊભો જ રહેવાનો કે,
    એક જ માના પેટની પાટી, કોણે આવો એકડો ઘૂંટ્યો ?

  9. Anand’s avatar

    nice creation by heart……..very appropriate

    Atyare na aa halahal KAKIYUG ma ek vakya yaad avi gayu :
    ” Hu manvi MANAS thau to ghanu ”

    Darek Ma-Baap potana chokra ne puche chhe : Beta tare shu thavu chhe ? Doctor, Engineer, Pilot ?

    Koi em nathi kahetu ke mare ene MANAS banavvo chhe…..have MANAS ni khot padi gai chhe….

  10. VIPUL SEVAK’s avatar

    very nice your poem. direct to touch heart. keep it up.

    write very well

  11. UMESH VORA’s avatar

    ખુબ સરસ્

  12. krunal patel’s avatar

    આતતાયીને ફાંસી આપો,
    પણ પહેલાં ભીતર તો ઝાંકો;
    છે શરીર તો એક જ સૌના,
    અલગ-અલગ શાને પડછાયો?

    આખેઆખી– વેદના ભીની કવિતા ગમી–સ્પર્શી ગઈ.

  13. Has Patel’s avatar

    આમ્ને ખુબ્મજ મજઆવેચે

  14. Bharat’s avatar

    કોઇ વિચારે છે
    પેલા હાથીનુ શું થયુ હશે,
    જેનુ માથુ શિવજી એ
    પોતાના પુત્રને જીવતો રાખવા
    કાપી નાખ્યું ?

    આ એક બાળ સહજ કુતુહતલતા છે
    એક ગુલાબી કલ્પના
    જે મારો પેછો છોડતિ નથી
    અને સ્વૈર-કલ્પના માર્ગે વાત આગળ વધે છે

    જો કપાયેલ માથા સાથે ગણેશ્ ગણેશ રહી શકેતો,
    તો શું પેલો મસ્તક છેદાયેલો હાથી
    જીવન્ત ને રહિ શકે
    દાખલા તરિકે કોઇ ઘોડાના માથા સાથે

    અને જો આપડે કોઇ એવો ઘોડો શોથી કાધે કાઢીયે
    તો પછે એ ઘોડા ના ધડ નું શું ?

    જોકે મારે બાલક બુધ્ધિ ને
    શીવજીની બેદરર્કારી માન્ય નથી
    મારું મન શોધે છે એવો ઉપાય્
    જેમા મ્રુત્યુ ને સ્થાન નથી

    પણ હવે જ્યારે હું મારા ઘરમા લટકતી
    ગણેશ ની છબી જોઉ છુ ત્યારે
    પેલા મસ્તક હાથીનુ મસ્તક વિહિન નુ સડી જતુ ખોળિયુ
    જે જમીન પર આડું પડેલું છે
    જેની પર પક્શીઓએ અને ગીધડાએ
    વિશ્ટા કરેલી છે
    તે નજર સામે આવે છે

    ઓહ ! તે હાથી,
    તે તો મ્રુત્યુ પમ્યો પણ્
    તેના કેટલાય કુટુમ્બીજનોએ
    તેને જોયો હશે
    અને કલાકો સુધી
    તેની આસપાસ ચક્રાકારે
    તેમની સુંઢ ઉંચી નીચી કરી ફર્યા હશે

    આ ન્રુત્ય
    એક સમુહ ન્રુત્ય
    એની વિશે કોઇ કંઇ કહેતું નથી !!
    ~~~~~~~~~~~~~~Poem By Sujata Bhatt.
    translated from english by Bharat Pandya…

    Sujata Bhatt is grand daughter of Nanabhai Bhatt and daughter of Dr.PraviNbhai bhatt- who was professor at Yale university and now lives in USA.Ms Sujata lives in Germany and her book of Poetries has been nominated for Forward Prize in Britain.
    This prize is highest ranked p[rize for english poetry…

  15. prakash’s avatar

    મને જનિ ને બૌજ અનન્દ થઓ કે તમે વેબ્સિતે બનૈ ચે.

  16. વિવેક’s avatar

    સુજાતા ભટ્ટના સમાચાર આજે સવારે જ અખબારમાં વાંચ્યા. એમને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન અને શુભકામનાઓ. અને આ અનુવાદ પીરસવા બદલ આપનો પણ આભાર, ભરતભાઈ..

  17. ભાવના શુક્લ’s avatar

    માણસની અંદરથી કોઈએ આખેઆખો માણસ લૂંટ્યો.
    ….
    બહુ સરસ ભાવવાહી અને શબ્દે શબ્દે “ધબ્બ” કરીને સ્પર્શતુ કાવ્ય તત્વ..

  18. Dilipkumar  K. Bhatt’s avatar

    ખુબજ સરસ અન્દ હ્રિદયને સ્પર્શિ જાય તેવી રચના.નાનાભાઈ ભટ્ટ ની આન્તર સૂઝ પરદેશ્મા રહીને પણ માત્રુભાશાની આવિ સેવા થઈ સ્ક્ષ્હકે છે તે પ્રસન્સનિય છે.

  19. Pinki’s avatar

    સાચે જ રચના વધુ સુંદર બની છે…
    અને ‘ઘટના’ વધુ ભયાનક……….!!

  20. Pinki’s avatar

    જૂની રચનામાં આપેલો પ્રતિભાવ… જ યોગ્ય રહેશે ?!!

    શબ્દોની આ ‘ઘટના’ માટે
    અભિનંદન આપવાનું મન તો થાય છે
    પણ જાણે મલાજો નહિં જળવાય ………..’ઘટના’નો ! !

  21. વીજેશ શુકલ’s avatar

    એક જ માના પેટની પાટી, કોણે આવો એકડો ઘૂંટ્યો ?
    જીવતો જાગતો માણસ ફૂટ્યો.

    ખુબ જ હ્રદયસ્પર્શી રચના. કોણે આવો એકડો ઘૂંટ્યો ?કાશ…આ પ્રશ્નનો જવાબ મળી જાય.

  22. Dr. Chandravadan Mistry’s avatar

    વિવેકભાઈ તમારો ગુજરાતી ભાષાનો કાબુ અપાર છે અને જે શબ્દોથી કાવ્ય રચના કરી તે મને ખુબ જ ગ્મી……અહી યાદ આવે છે મારી ભાંગી ટુટી ગુજરાતીમાં લખેલી કાવ્ય રચના ‘ બોમ્બો ફુટ્યા ગુજરાતમાં ‘……સમય મળે જરૂર વાંચવા વિનતી.

  23. નિરવ પંડયા વદોદરા’s avatar

    હ્રદય વલોવતિ આ ઘટ્ના ને જ્યારે આપ્ણૅ બધા અસામન્ય દુર્ઘટ્ના ગણિષુ ત્યારે કદાચ્ બુદ્ધ તથા ગાઁધિબાપુ ના આત્મા ને સાચિ શ્રધાન્જલિ મળ્શે. સઁવેદનો ને ધાર કાઢ્વાનો વખત આવિ ગયો છે.

  24. nilamhdoshi’s avatar

    આતતાયીને ફાંસી આપો,
    પણ પહેલાં ભીતર તો ઝાંકો;

    very touchy….

  25. jugalkishor’s avatar

    ૧) ફૂટ્યા એ સૌ બોમ્બ હતા, બસ ?
    મર્યા જે એ સૌ શું માત્ર માણસ ?
    પાંપણમાં જે ધ્વસ્ત થયાં તે
    ખાલી સપનાંઓ, આઠ-નવ-દસ?
    માણસની અંદરથી કોઈએ આખેઆખો માણસ લૂંટ્યો.

    ૨) એક ધડાકે એક જીવનમાં કેટલાનો ગુલદસ્તો તૂટ્યો !

    ૩) એક જ માના પેટની પાટી, કોણે આવો એકડો ઘૂંટ્યો ?

    વિવેક-સ્પર્શી / સર્જી પંક્તીઓ !!
    ઘણે સમયે બ્લોગનો લાભ મળ્યો. હું પહોચી વળતો નથી એનો દુઃખદ અનુભવ થાય છે..!

  26. chetu’s avatar

    હ્રદયસ્પર્શેી રચના…!!!!!!!!!!!!!!!

  27. rajgururk’s avatar

    ખરે ખર હ્રુદયને પ્સર્સિ જય ચ્હે આપનુ આ ગીત

  28. ami’s avatar

    vivek, your poem has touched my heart. I do wish that it becomes instrumental in bringing about change in the society that we all strive for.

  29. Rahul Shah - Surat’s avatar

    પાંપણમાં જે ધ્વસ્ત થયાં તે
    ખાલી સપનાંઓ, આઠ-નવ-દસ?
    માણસની અંદરથી કોઈએ આખેઆખો માણસ લૂંટ્યો.

    કેટલાં સપનાં, ઈચ્છા કંઈ કંઈ
    ઢળતો સૂરજ આવતો’તો લઈ;

    સાચે જ રચના ‘ઘટના’ બની છે ‘ઘટના’ રચના બની છ

    રાહુલ શાહ –

  30. જાગૃતિ વાલાણી’s avatar

    સરસ રચના વિવેકભાઈ……

  31. anil parikh’s avatar

    ગયા એ પોતાના ગયા-દૅશનુ નુર ગયુ

  32. vishwadeep’s avatar

    સુંદર સંવેદનશીલ રચના.

  33. Ankur Mardiya’s avatar

    It’s very pleasured poem from heart.

  34. bakulesh desai’s avatar

    now tyhat the danger is at our door step… in point blank range. only a sensitive & sensible poet can dare to shake hands eith danger. like PRALHAAD only a poet can show courage to embrace deah.. of course to save humanity from dispair & depression… yes for those who are lucky to save themselves…. AS MY OWN POEM SAYS..
    JE SAVAARE NIKALE PAHONCHE GHARE SHI KHAATARI ?
    KYAANK KAI VISFOT NE KAAYAM BACHE SHI KHAATARI ?

    AA TIFFIN JE BHUKH MATAADE, CYCLEBOJOP VAHE,
    DAR-VAKHAT E JINDAGI NE JAALVE SHI KHAATARI >

    & it goes on…. if lady luck smiles, we can find the whole poem published in a paper/ mag. LET’S PRAY WE FIND IT PRINTED SOMEWHERE BAKULESH DESAI

  35. Maheshchandra  Naik’s avatar

    Very appropriately said,
    AATATATTAYINE FANSI AAPO
    PAN PAHELA BHITAR TO ZANKHO(ZANKO)
    CHE SHARIR EK JA SAUNA
    ALAG ALAG SHANE PADCHAYA?
    Dr. Vivekbhai, it is touching heart and gives pain to us!!!!!!!!!!!!!!!

  36. urvashi parekh’s avatar

    dr,vivekbhai,ghani sundar rachna chhe.vastvikta ne raju kartu.
    man ne sparshi gayu.
    apni bhitar badha,thodu to pan, zankiye to saru.kyank to kaink janva malshe,potani bhitar jovano kone time chhe?ane jo janke to sahan thai shakshe kharu?visfot thai jashe tem lage chhe.

  37. mukti’s avatar

    i worked on Sujata Bhatt’s poetry in English. She used to write poetry on nostalgia of an Indian in abroad. Poetry on Multiculturalism also are worth reading.

  38. સૌપ્રિય સોલંકી “શૈલ”’s avatar

    ત્રાસવાદને…. – સૌપ્રિય સોલંકી “શૈલ”

    રહેવા દે ! રહેવા દે ! ઓ ક્રૂર માનવી,
    શીદને આચરે છે આ સંહારલીલા ઘાતકી.

    દિવ્ય વસુંધરા તુ જ પાલવ, થયો રક્તથી રંજીત,
    અરે ! ઓ કાયર તોયે રહ્યો તું દયાથી વંચિત.

    ત્રાહીમામ, ત્રાહીમામ સંભળાય પોકાર વાયુમાં,
    ત્રાસ, ત્રાસ તણી પીડા જગને દેખાય આ ત્રાસવાદમાં.

    નથી ધર્મ, નથી કર્મ, નથી મર્મ – આ ત્રાસવાદને,
    નથી હિંમત, સામી છાતીએ લડવા, આ ત્રાસવાદને.

    નથી સગા, નથી સહોદર, નથી મા-બાપ, આ ત્રાસવાદને,
    નથી સંસારનાં જીવોનાં જાનની કિંમત, આ ત્રાસવાદને.

    સુંદર નયન રમ્ય સ્વર્ગ સમી, દીસતી દિવ્ય વસુંધરા,
    દાનવોની પાસવી સંહારલીલામાં, સાણસે સપડાય વસુંધરા.

    જેણે આપ્યું સર્વ સજીવ સૃષ્ટિને, અર્પ્યું પોતીકું ગણી,
    જે સનાતન સકળ સૃષ્ટિનાં, વિશ્વકર્મા તું ધણી.

    કોનું જગ, કોનું સ્વર્ગ, કોઈનું કશું ક્યાં રહ્યું છે છેક,
    જ્યાં જુઓ ત્યાં નરક નરક, પ્રભુ તું જ હસતો મરક મરક !

  39. satish’s avatar

    ખુબજ સુન્દ્દ્રર્ માનવ્ થઇ જો બધ્આ જિવિ શકે ?

  40. urvish kothari’s avatar

    keep the good work going.
    haven’t enter into the world of poetry. hence, not able to comment on it. best wishes for whatever you’re doing in Gujaarati on internet.
    urvish kothari
    http://www.urvishkothari-gujarati.blogspot.com

  41. sanjay pandya’s avatar

    ફૂટ્યા એ સૌ બોમ્બ હતા, બસ ?
    મર્યા જે એ સૌ શું માત્ર માણસ ?
    નાના કલરવ, છાનાં પગરવ,
    રાહ જુએ સૌ દરવાજા થઈ

    ઊત્તમ પન્ક્તિ …

    Both touchy poems , yours and sujata’s ! …….

  42. Dhwani joshi’s avatar

    ખુબ જ હ્રદયસ્પર્શી ગીત… ખુબ સરસ..

  43. Lata Hirani’s avatar

    હંમેશની જેમ જ અત્યંત હૃદયસ્પર્શી…

  44. Gaurang Thaker’s avatar

    Very touchy….Vivekbhai directly from heart to paper…

  45. Mukund Desai-

    સુન્દર રચના

  46. manoj’s avatar

    ખુબ જ સુન્દર અને અદ્ભ્ભુત રચના. આવિ સુન્દર રચ્ન બદ્દ્લ અભિનન્દન્ મનોજ રાનદે

  47. izmir evden eve’s avatar

    થન્ક યોઉ ફોર શરિન્ગ્

  48. izmir ev tasima’s avatar

    થન્ક્સ યોઉ….

  49. Barin Mehta’s avatar

    તમસ તમસ
    અહીં ત્યાં પણે
    બસ
    તમસ તમસ…

    તેજ તું કાં ના વરસ?

  50. bursa evden eve nakliyat’s avatar

    થન્ક્સ યોઉ..

  51. Bhavin Jardosh’s avatar

    વિવેકસ્રર તમારી ક્વિતા ઘણી સ્રરસ છે. very good. Specially Mumbai train

  52. Tejas Shah’s avatar

    ર્હદયસ્પર્શી રચના. વાહ. શું વાત છે! આ વિચારો સંકલિત કેવી રીતે થાય છે? !!

  53. kirtida’s avatar

    વેદના એની કોઇ ન જાણે
    ફૂટતાં ફૂટતાં એક જ જાણે !!
    વાહ રે કુદરત તારી માયા
    કાયા મારી ટૂકડે ટૂકડે

    વિધિના એ લેખ ભલે હો
    વિચાર એના એક ભલે હો
    મારી આગળ પાછળ આવા
    ટોળામાં એ એક ભલે હો!!
    —-
    એના મનમાં શું એ જાણે
    મારી હાલત એ ન જાણે
    લાગે એને એક જ રક્ષા
    મારીને જન્ન્તની ઇચ્છા !!
    —–
    લાગે એને બોમ્બ ફૂટ્યો તો
    નજરે નજેર માણસ ફૂટ્યો તો
    દ્વેષ બિજ ને શેકી નાખો
    માણસમાં માણસને ભાળો !!
    —-

  54. Rina’s avatar

    ફૂટ્યા એ સૌ બોમ્બ હતા, બસ ?
    મર્યા જે એ સૌ શું માત્ર માણસ ?
    પાંપણમાં જે ધ્વસ્ત થયાં તે
    ખાલી સપનાંઓ, આઠ-નવ-દસ?
    માણસની અંદરથી કોઈએ આખેઆખો માણસ લૂંટ્યો.

    કેટલાં સપનાં, ઈચ્છા કંઈ કંઈ
    ઢળતો સૂરજ આવતો’તો લઈ;
    નાના કલરવ, છાનાં પગરવ,
    રાહ જુએ સૌ દરવાજા થઈ
    એક ધડાકે એક જીવનમાં કેટલાનો ગુલદસ્તો તૂટ્યો !

    its great sir…..u give words to so many people’s thoughts…

  55. Manan Desai’s avatar

    Vignan mare chhe vignan j shikhvade chhe,
    Vignan j to apanne navai pamade chhe,
    Dushmani na bij vadhu unda na javado yaro,
    Dosti j to jivanma badhu karta shikhvade chhe…….
    -Manan Desai

  56. sujata’s avatar

    કોને આવો એકડો ઘૂંટ્યો ?……….હૃદયસ્પર્શી !

    સમૂહ નૃત્ય ……કેટલી વેદના !

    hats off to u all !!!!!!

  57. રાજેશ જોશી 'આરઝુ'’s avatar

    મૌન રડે છે..

    મૌન રડે છે અને માણસ તરફડે છે.
    ચિત્કારની આગ પર ખિચડી ચડે છે.

    વિસ્ફોટ થૈ ને વિખેરાય ગયા શમણા.
    દાનવતાનો દૈત્ય માનવતા કચડે છે.

    બોમ્બ થૈ ‘ને કેમ ફુટી જાતી નફરત?
    શા માટે માણસ જ માણસને નડે છે?

    નફરત વાવશો તો નફરત જ લણશો.
    ઓસામાનો દેહ પણ સમંદરે સડે છે.

    કોઈ તો ગાળિયો કાંપી નાખો કરુણાંથી.
    માનવતા લટકતી ફાંસીને માંચડે છે.

    રહેવા દે! આ સંહાર નાદાન માનવ તું!
    ક્યાંક ક્રિષ્ન રડે છે, ક્યાંક કરીમ રડે છે.

    રાજેશ જોશી ‘આરઝુ’

  58. વિવેક’s avatar

    સુંદર રચના, રાજેશભાઈ…

Comments are now closed.